Tết năm nay chị Nhi, 46 tuổi, không phải chạy thận như 6 năm về trước mà chỉ cần khám sức khỏe trước Tết. Tranh thủ chờ tới lượt khám, chị gọi điện về nhà xem con gái đã thức dậy chưa để dặn chồng thay tã, cho con ăn sáng, trong lòng hy vọng "thận khỏe" để ăn Tết yên vui.

Phòng khám vào sáng cuối tháng Chạp vẫn đông người, BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, kéo dài giờ làm hơn bình thường để kiểm tra sức khỏe cho tất cả bệnh nhân thận trước kỳ nghỉ Tết. Trong đó, có nhiều phụ nữ đang mang thai hoặc sinh con sau ghép thận nhiều năm như chị Nhi.

"Thận ổn rồi, chỉ cần giảm liều thuốc và tái khám sau 5 tuần là có thể du xuân dài ngày với gia đình", bác sĩ Dung nói. Sau gần một thập kỷ sống chung với bệnh thận, chị Nhi vỡ òa khi nghe tin chức năng thận ghép ổn định và liều thuốc giảm, thời gian tái khám xa hơn. Điều đó cũng đồng nghĩa nguy cơ đào thải ở mức rất thấp, mở ra hy vọng chị có thể dần trở lại nhịp sống quen thuộc, đón thêm nhiều mùa xuân trọn vẹn bên con gái. Dẫu vậy, để thận ghép hoạt động tốt, chị vẫn cần hạn chế đồ ngọt, dầu mỡ, ăn đạm vừa phải và duy trì lối sống điều độ - như cách nâng niu, gìn giữ "món quà sự sống" mà mình may mắn có được.

Còn nhớ năm 2016, chị Nhi khám sức khỏe tổng quát phát hiện suy thận giai đoạn 3. Hai năm điều trị nội khoa, bệnh tiến triển nhanh sang suy thận giai đoạn cuối. Những ngày sau đó, cuộc sống của chị "đóng khung" trong lịch chạy thận, ăn uống kiêng khem, đi lại hạn chế. Ngày Tết cũng phải đến bệnh viện chạy thận, chị Nhi nhớ lại nhiều năm phải đón giao thừa với cơ thể mệt lả, chỉ mong đủ sức qua những ngày đầu năm mà không phải nhập viện.

Chứng kiến em gái chạy thận, hai người chị gái cũng đến viện kiểm tra, lần lượt được chẩn đoán suy thận do tiểu đường và cao huyết áp, trong khi Nhi mắc suy thận không rõ nguyên nhân. Năm đó, không khí Tết của cả gia đình trở nên trầm lắng, khi liên tiếp nhận tin nhiều người mắc bệnh thận phải điều trị. Riêng với Nhi việc không tìm được nguyên nhân nên điều trị khó khăn hơn hai chị, bệnh khó tiên lượng và nguy cơ tiến triển nhanh. "Còn sống là còn hy vọng, tôi cứ kiên trì chờ từng ngày", chị nói.

May mắn ba năm sau chị được phẫu thuật ghép thận. "Tôi như được sinh ra lần nữa", chị Nhi nói. Song phải mất nhiều năm sau, khi sức khỏe thực sự ổn định, chị mới dám nghĩ đến việc gia đình có thêm tiếng cười trẻ thơ. Hai năm trước, với sự theo dõi sát sao của bác sĩ Dung, chị mang thai và sinh con thành công, bé gái nay 17 tháng tuổi.

Quản lý thai kỳ cho chị Nhi, BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi, Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa, cho biết tất cả thông tin sức khỏe mẹ và bé như chức năng thận, phác đồ thuốc sử dụng, chỉ số huyết áp, thay đổi về thai nhi... được êkíp Sản - Nội thận trao đổi thường xuyên. Từ đó, các bác sĩ lên kế hoạch chăm sóc sức khỏe cho chị Nhi phù hợp từng giai đoạn.

Ngồi cạnh chị Nhi là Minh (tên đã được thay đổi), 29 tuổi, ngụ tại Tây Ninh, suy thận từ nhỏ, phải lọc màng bụng và đã ghép thận 10 năm nay. "Bệnh âm thầm, không đau dữ dội, chỉ mệt mỏi kéo dài nên không phát hiện sớm", cô gái kể.

Những năm sống chung với suy thận, Tết với Minh và nhiều bệnh nhân suy thận không còn trọn vẹn như người bình thường. Không có cảnh vui chơi hay ăn uống thoải mái, Tết của người bệnh thận là cảnh lo canh lịch lọc màng bụng để tránh biến chứng, không phải nhập viện. Chị buộc phải duy trì chế độ ăn nhạt gần như tuyệt đối, tiết giảm thịt cá, nói không với các món muối chua và thực phẩm chế biến sẵn. Ngay cả lượng nước uống mỗi ngày cũng được tính toán cẩn trọng - một nhịp sống chừng mực, khác xa không khí rộn ràng, chúc tụng thường thấy mỗi độ xuân về. "Với tôi, đó là những cái Tết buồn tẻ", Minh nhớ lại.

Sau nhiều năm chống chọi với suy thận, xuân năm 2016 trở thành cột mốc đặc biệt với Minh khi được ghép thận, mở ra một hành trình mới khỏe mạnh hơn. Song thêm những cái Tết nữa, trong nhà chỉ có đôi vợ chồng, chưa có tiếng cười trẻ thơ. Cả hai tìm cách né tránh mọi cuộc gặp gỡ, sum vầy.

Cuối năm 2024, đọc được bài báo trên VnExpress về hành trình mang thai, sinh con thành công sau ghép thận của chị Nhi, Minh đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám. Bác sĩ Dung đánh giá Minh bệnh nặng hơn chị Nhi vì suy thận do rối loạn lipid máu, ảnh hưởng nhiều cơ quan nên mang thai khó, nguy cơ cao, từng hai lần sảy thai. Bác sĩ cùng êkíp khoa Nội thận - Lọc máu áp dụng phác đồ thuốc mới, cân bằng giữa bảo tồn thận ghép, an toàn cho thai nhi giúp chị Minh được làm mẹ.

Ba tháng sau, Minh mang thai tự nhiên, bác sĩ Dung kết nối với bác sĩ Trung tâm Sản Phụ khoa để phối hợp chăm sóc thai kỳ cho Minh. Quá trình theo dõi cho Minh phải kỹ hơn và dùng nhiều thuốc đặc trị hơn, may mắn giữ được bé chào đời an toàn vào giữa tháng một. Sau sinh, chị tiếp tục được bác sĩ Dung theo dõi chặt chẽ do thận đang trong giai đoạn hồi phục.

Chị Nhi và Minh là hai trong số 6 thai phụ sinh con thành công sau ghép thận, được bác sĩ Dung theo dõi xuyên suốt từ trước khi mang thai, trong thai kỳ và sau sinh tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. Sau hơn 30 năm ghép tạng, Bộ Y tế ghi nhận cả nước hơn 9.000 ca ghép thận, song hiện chưa có báo cáo thống kê cụ thể số phụ nữ ghép thận mang thai, sinh con an toàn tại Việt Nam.

Người được ghép tạng như Nhi và Minh phải uống thuốc ức chế miễn dịch suốt đời để ngăn cơ thể đào thải thận mới ghép. Việc mang thai tiềm ẩn nhiều nguy cơ bởi thuốc có thể gây sảy thai, sinh non, dị tật bẩm sinh... Bác sĩ Dung từng chứng kiến nhiều thai phụ bị rối loạn và suy giảm chức năng thận, dẫn đến loãng xương, huyết áp cao, tiểu đường. "Phụ nữ sau ghép thận tuyệt đối không để có thai bất ngờ, mà cần có kế hoạch rõ ràng và phải đổi thuốc mới trước thụ thai, để an toàn cho thai nhi", bác sĩ Dung nói.

Tết này cả gia đình chị Nhi sẽ du xuân vào mùng hai. Còn chị Minh, Tết vẫn còn ở cữ, chị tự tay chuẩn bị tiệc đầy tháng cho con trai. Lần đầu đón Tết trong vai trò làm mẹ, chị tất bật, vất vả hơn nhưng "vui hơn rất nhiều". Bắt đầu ngày mới, chị cho con bú, thay tã và chơi cùng con. Khi con ngủ, chị cùng ông xã tranh thủ trang hoàng nhà cửa, lo bữa cơm Tết gọn nhẹ. "Tôi từng nghĩ không thể làm mẹ sau những lần mất con, nay có bé Tết này với tôi thật trọn vẹn", chị nói, nhìn con nhỏ đang nằm lim dim trong vòng tay.

Tuệ Diễm