Trả lời:

Virus HPV có thể không gây ra bất kỳ triệu chứng nào. Nhiều người nhiễm HPV hoàn toàn không biết mình mang virus cho đến khi xét nghiệm định kỳ hoặc khi bệnh đã biểu hiện rõ ràng.

Lý do, HPV lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục, tiếp xúc trực tiếp của da hoặc niêm mạc với virus, có khả năng tồn tại "âm thầm" trong cơ thể mà không gây phản ứng rõ rệt. Ở phần lớn trường hợp, hệ miễn dịch có thể kiểm soát hoặc đào thải virus trong vòng vài tháng đến vài năm mà không để lại dấu hiệu. Tuy nhiên, nếu virus không được loại bỏ, đặc biệt với các type nguy cơ cao hoặc ở người có miễn dịch suy giảm, nhiễm HPV có thể tiến triển và gây ra tổn thương.

Triệu chứng điển hình nhất của HPV là các dạng mụn cóc. Trong đó, mụn cóc sinh dục thường có hình dạng giống súp lơ, mềm, có thể mọc đơn lẻ hoặc thành cụm, đôi khi gây ngứa, rát hoặc tiết dịch. HPV cũng có thể gây mụn cóc ở tay, chân hoặc các vùng da khác tùy theo chủng type virus. Với các type HPV nguy cơ cao, biểu hiện ban đầu thường rất mờ nhạt, nhưng về lâu dài có thể dẫn đến các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư.

Ở nữ giới, dấu hiệu có thể bao gồm mụn cóc sinh dục ở âm hộ, âm đạo, cổ tử cung hoặc quanh hậu môn, cảm giác ngứa, đau rát vùng kín, tiết dịch bất thường hoặc có mùi. Khi bệnh tiến triển nặng hơn, đặc biệt liên quan đến ung thư cổ tử cung, người bệnh có thể xuất hiện chảy máu âm đạo bất thường, đau khi quan hệ, đau vùng chậu, hoặc các triệu chứng toàn thân như mệt mỏi, sụt cân.

Ở nam giới, phần lớn trường hợp cũng không có triệu chứng rõ ràng. Khi có biểu hiện, thường là các nốt mụn cóc hoặc u nhú ở dương vật, bìu, bẹn hoặc quanh hậu môn, có thể gây ngứa, khó chịu, đôi khi chảy máu khi va chạm. Một số trường hợp khác có thể liên quan đến ung thư dương vật, hậu môn hoặc hầu họng.

Cách phát hiện đã nhiễm HPV chủ yếu dựa vào tầm soát. Ở nữ giới, xét nghiệm Pap smear và HPV test giúp phát hiện sớm các bất thường ở cổ tử cung. Ở nam giới, hiện chưa có xét nghiệm tầm soát phổ biến, việc phát hiện thường dựa vào khám lâm sàng khi nghi ngờ.

Để phòng bệnh do HPV, mọi người cần quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su đúng cách và hạn chế số lượng bạn tình, duy trì lối sống lành mạnh, tăng cường miễn dịch, không hút thuốc lá... Tiêm vaccine hiện đang được khuyến cáo là cách phòng bệnh hiệu quả nhất, với hiệu quả hơn 90% nếu tiêm đầy đủ.

Hiện Việt Nam có hai loại vaccine HPV: Gardasil tiêm cho nữ từ 9-26 tuổi và Gardasil 9 tiêm cho nam và nữ từ 9-45 tuổi. Trong đó, với vaccine Gardasil, bé gái từ 9 đến dưới 14 tuổi chỉ cần tiêm hai mũi cách nhau 6-12 tháng, người từ 14-26 tuổi tiêm ba mũi. Còn với vaccine Gardasil 9, trẻ 9 đến dưới 15 tuổi chỉ tiêm hai mũi cách nhau 6-12 tháng. Người 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng.

ThS.BS Ngô Thị Kim Phượng
(Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC)