Bacillus cereus là loại vi khuẩn gram dương, có khả năng di động, tạo bào tử, sản sinh độc tố gây ngộ độc thực phẩm. ThS.BS Nguyễn Anh Duy Tùng, Chuyên khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, giải thích vi khuẩn này phát triển trong điều kiện chế biến không đảm bảo vệ sinh hoặc không bảo quản đúng cách có thể sản sinh độc tố cereulide trực tiếp cho thực phẩm như sữa, ngũ cốc. Đây là độc tố sinh học có độc tính cao, bền với nhiệt, không bị phá hủy hoàn toàn khi đun nóng thông thường. "Dù pha sữa bằng nước sôi, trẻ uống vẫn có thể bị nhiễm độc tố cereulide", bác sĩ Tùng nói.

Tùy liều lượng hấp thu, độc tố cereulide sẽ kích thích dây thần kinh phế vị truyền tín hiệu đến trung tâm gây nôn ở não bộ, xâm nhập và làm rối loạn chức năng ty thể (trung tâm sản sinh năng lượng của tế bào) ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất của cơ thể. Trẻ uống phải sữa công thức nhiễm độc cereulide có thể xuất hiện các triệu chứng rối loạn tiêu hóa do nhiễm độc cấp tính kèm theo nguy cơ biến chứng cao.

Dưới đây là những triệu chứng có thể xảy ra nếu trẻ uống phải sữa nhiễm độc tố cereulide.

Nôn mửa

Ngay sau khi chất độc cereulide xâm nhập vào cơ thể, trẻ sẽ có biểu hiện nôn mửa đột ngột và dữ dội. Tình trạng thường xảy ra sớm từ 30 phút đến vài giờ sau khi uống sữa.

Tiêu chảy, mất nước

Sau khi nôn mửa, độc tính có trong cereulide được tích lũy sẽ gây tiêu chảy nhiều lần, phân lỏng. Khi đó, trẻ bị rối loạn điện giải làm mất nước như khô môi, tiểu ít, mắt trũng.

Đau bụng, quấy khóc

Cơ thể trẻ em chưa phát triển chức năng hoàn chỉnh, khi phải tiếp nhận dù chỉ lượng nhỏ độc tố cereulide cũng gây đau hoặc khó chịu ở vùng bụng. Dù chỉ là những cơn đau nhẹ hoặc trung bình nhưng cảm giác mệt mỏi, khó chịu khiến trẻ quấy khóc liên tục, khó dỗ.

Chán ăn, ngủ li bì, phản ứng chậm

Nhiễm độc cereulide có thể khiến trẻ bị tổn thương niêm mạc ruột, tổn thương gan, rối loạn chuyển hóa làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng và ảnh hưởng đến toàn thân. Khi đó, trẻ mệt lả, li bì vì không thể ăn uống hoặc giữ được nước trong dạ dày.

Triệu chứng nôn mửa, đau bụng thường xuất hiện trong thời gian người bệnh đang tiêu hóa, hấp thụ thức ăn. Chúng thường tự giảm dần sau 12-24 giờ nếu trẻ được bù nước và theo dõi đúng cách. Tuy nhiên, nếu hàm lượng độc tố tích tụ trong cơ thể lớn, tình trạng sẽ trở nên nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng đến sức khỏe, sự phát triển sau này.

Bác sĩ Duy Tùng khuyên không cho trẻ sử dụng những lô sữa nằm trong danh sách mà cơ quan chức năng cảnh báo và thu hồi. Người lớn cần kiểm tra mã lô, hạn sử dụng trên bao bì để nhận biết. Khi trẻ có các biểu hiện nghi ngờ ngộ độc cereulide như đã nêu trên, cha mẹ đưa con đến cơ sở y tế để các bác sĩ khám. Phụ huynh không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc cầm nôn. Khi nhiễm độc, cơ thể cần đào thải chất độc ra ngoài, việc dùng thuốc quá sớm có thể khiến độc tố lưu lại lâu hơn trong đường ruột.

Ngày 27/1, Bộ Y tế yêu cầu các cơ quan chức năng và sàn thương mại điện tử khẩn cấp thu hồi, gỡ bỏ thông tin 5 loại sữa ngoại nhập do nghi nhiễm cereulide - độc tố từ vi khuẩn Bacillus cereus.

Quốc An