4 năm trước, bà Ngọc bất ngờ phù nề toàn thân, sưng mặt, cân nặng từ 45 kg tăng vọt lên 55 kg. Đi khám tại một bệnh viện, bà được chẩn đoán suy thận giai đoạn cuối, cần cấp cứu ngay, sức khỏe yếu dần. Bác sĩ khuyên gia đình chuẩn bị phương án lọc máu, con trai bà tiếp tục đưa mẹ đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM.

BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận - Lọc máu, cho biết các chỉ số của bà Ngọc lúc đó rất xấu, độ lọc cầu thận còn khoảng 12,99 ml/phút/1,73 m² (bình thường trên 90 ml/phút/1,73 m²), tương đương suy thận độ 5 - giai đoạn cuối. Nguyên nhân do bà không kiểm soát tốt bệnh nền đái tháo đường, tăng huyết áp, tim mạch trong thời gian dài.

Theo bác sĩ Dung, suy thận độ 5 là giai đoạn nặng nhất, chất độc tích tụ trong máu có thể gây tăng huyết áp, thiếu máu, tăng kali máu, nhiễm toan chuyển hóa và nhiều biến chứng nguy hiểm. Thông thường người bệnh phải lọc máu hoặc ghép thận, nhưng bệnh nhân lớn tuổi kèm nhiều bệnh nền như bà Ngọc, chạy thận nhân tạo tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Đáng lo ngại nhất là biến cố tim mạch như tụt huyết áp trong lúc chạy thận, loạn nhịp tim, suy tim cấp, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ do thay đổi đột ngột thể tích dịch và điện giải. Người bệnh cũng dễ gặp nhiễm trùng đường vào mạch máu, nhiễm trùng huyết, nhất là khi có đái tháo đường và sức đề kháng suy giảm, hoặc rối loạn chuyển hóa như tăng hoặc hạ kali máu, hạ đường huyết, thiếu máu mạn tính. Chạy thận còn gây mệt mỏi kéo dài, giảm chất lượng cuộc sống, nhiều bệnh nhân lớn tuổi dễ đối mặt trầm cảm, lo âu.

Bác sĩ Dung cùng êkíp quyết định điều trị nội khoa tối đa nhằm bảo tồn chức năng thận cho bà Ngọc. Những ngày đầu cấp cứu, bà được kiểm soát huyết áp và đường huyết, kiểm soát tình trạng rối loạn điện giải - kiềm toan, điều trị các biến chứng như thiếu máu, phù nề. Bác sĩ tiêm thuốc kích thích tủy xương tạo hồng cầu, dùng thuốc điều trị bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, bổ sung sắt, acid folic..., nhờ đó độc tố giảm dần.

Chỉ sau 4 ngày, bà Ngọc hồi phục sức khỏe, xuất viện. Bác sĩ lưu ý tuyệt đối tuân thủ phác đồ điều trị, tái khám đầy đủ theo lịch hẹn để theo dõi, đánh giá lại chức năng thận.

Nhờ con trai đồng hành và chăm sóc, ban đầu bà Ngọc cứ nửa tháng từ Đồng Tháp lên TP HCM khám và điều trị suy thận, sau khi sức khỏe ổn định, bà duy trì tái khám mỗi 2-3 tháng một lần. Thực đơn hàng ngày của bà cũng được kiểm soát chặt chẽ theo hướng dẫn của bác sĩ. Chức năng thận của bà Ngọc cải thiện dần, cách vài tháng mới tái kiểm tra.

Đầu năm 2023, độ lọc cầu thận của bà Ngọc tăng lên hơn 21 ml/phút/1,73 m², quay về giai đoạn 4. Đến nay chức năng thận hồi phục về giai đoạn 3, bà kiểm soát tốt huyết áp và đái tháo đường, không phải chạy thận.

Bác sĩ Dung cho biết tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, nhiều người bệnh 80-90 tuổi bị suy thận độ 5 đã hồi phục chức năng thận về độ 3, độ 2, thoát cảnh lọc máu. "Suy thận giai đoạn cuối không phải là 'án tử', bác sĩ nói, khuyến cáo người bệnh điều trị kịp thời, tuân thủ phác đồ, kiểm soát tốt bệnh nền và dinh dưỡng để có thể sống khỏe và kéo dài tuổi thọ.

Hà Thanh