Cơ thể thai phụ sẽ tích lũy dưỡng chất hỗ trợ quá hình thành, phát triển của thai nhi. Tùy cơ địa, một số phụ nữ mang thai có thể tăng cân mất kiểm soát dẫn đến thừa cân, béo phì, nguy cơ tiểu đường thai kỳ, tiền sản giật, khó sinh hay chậm sữa hậu sản.

ThS. BS Nguyễn Anh Duy Tùng, Chuyên khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết mức tăng cân trong cả thai kỳ dựa trên chỉ số khối cơ thể (BMI) của phụ nữ trước khi mang thai, thông thường tăng khoảng 11,5-16 kg.

Để có thai kỳ khỏe mạnh, bác sĩ Tùng khuyên các mẹ bầu cần tuân thủ chế độ ăn uống đầy đủ dưỡng chất chính gồm canxi, axit folic, sắt, DHA, protein, vitamin A và D. Xây dựng khẩu phần ăn theo nguyên tắc này giúp các bộ phận cơ thể của thai nhi chắc khỏe, hệ thần kinh, miễn dịch và tim mạch hoạt động bình thường. Khi mang thai, người mẹ nên ưu tiên chọn ăn rau củ, trái cây, ngũ cốc, thịt nạc, cá béo giàu omega-3; tránh uống rượu bia và hạn chế đồ uống chứa caffeine.

Nhiều phụ nữ lần đầu mang thai lầm tưởng tăng cân nhiều thì thai nhi phát triển tốt. Bác sĩ Tùng giải thích thai phụ ăn nhiều thực phẩm giàu chất béo, đường, tinh bột (đặc biệt loại đã tinh chế) nhưng lại thiếu rau xanh, trái cây tươi khiến cơ thể dư thừa lipid, natri, tích nước dẫn đến tăng cân không kiểm soát.

Bác sĩ Duy Tùng lưu ý sữa công thức dành cho bà bầu là thực phẩm giàu dinh dưỡng. Uống quá nhiều hay lạm dụng sữa cũng khiến người mẹ dễ thừa cân, béo phì. Nên sử dụng đúng cách, liều lượng phù hợp theo chỉ dẫn của bác sĩ để thai nhi phát triển phù hợp.

Khi mang thai, sự thay đổi nội tiết tố và trao đổi chất nhằm tạo điều kiện phát triển của thai nhi. Nồng độ hormone trong cơ thể như progesterone, estrogen tăng cao ảnh hưởng đến cảm giác thèm ăn của người mẹ, đồng thời khiến cơ thể tích nước, mỡ. Ngoài tăng cân, sự thay đổi này còn kèm theo biểu hiện mệt mỏi, cáu gắt thất thường.

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, vận động nhẹ, tập thể dục đều đặn cũng góp phần kiểm soát cân nặng. Đi bộ, yoga bầu hay bơi lội là những bài tập được các bác sĩ khuyến khích để thai phụ tăng cường sức khỏe mà không gây áp lực lên cơ thể.

Người mẹ cần nghỉ ngơi hợp lý, giữ tâm lý thoải mái, ổn định. Căng thẳng, thiếu ngủ kéo dài khiến nội tiết tố mất cân bằng, dẫn tới cảm giác thèm ăn không kiểm soát (nhất là đồ ngọt). Để đảm bảo sức khỏe, thai phụ nên hình thành thói quen đi ngủ sớm, đọc sách, nghe nhạc, trò chuyện với những người xung quanh.

Nếu phụ nữ đang mang thai có dấu hiệu tăng cân nhanh cần theo dõi cân nặng định kỳ để chủ động điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt, khám thai định kỳ. Dựa vào thể trạng của người mẹ, chỉ số phát triển của thai nhi, bác sĩ tư vấn chế độ phù hợp đảm bảo sức khỏe cho cả hai, tránh vượt mức cân cho phép.

Quốc An