Ung thư hình thành khi các tế bào phát triển bất thường và mất kiểm soát. Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ mắc ung thư như khói thuốc, hóa chất, bức xạ, virus làm tổn thương ADN, di truyền, tình trạng viêm mạn tính.

BS.CKII Nguyễn Thế Hiển, Trưởng khoa Xạ trị, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết ung thư có thể phòng ngừa nếu mỗi người chủ động tránh hoặc hạn chế yếu tố nguy cơ, đồng thời duy trì lối sống lành mạnh.

Không hút thuốc

Khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có hàng chục chất gây ung thư. Các chất này có thể làm tổn thương ADN, suy yếu hệ miễn dịch, gây ung thư phổi, ung thư vòm họng, thực quản, bàng quang, thận, tụy. Người không hút thuốc nhưng thường xuyên hít phải khói thuốc cũng có nguy cơ cao mắc bệnh.

Kiểm soát cân nặng

Thừa cân, béo phì khiến cơ thể tăng sản sinh estrogen, duy trì phản ứng viêm mạn tính và làm tăng nồng độ insulin, IGF-1 - các yếu tố có thể thúc đẩy tế bào ung thư phát triển. Tình trạng này liên quan đến nguy cơ ung thư vú, đại trực tràng, tử cung, thận và thực quản. Người thừa cân, béo phì nên đi khám để được tư vấn giảm cân khoa học.

Ăn uống khoa học

Xây dựng chế độ ăn cân bằng với đa dạng thực phẩm như rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, protein từ cá, trứng, đậu giúp cơ thể tăng cường miễn dịch và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương, đồng thời duy trì cân nặng khỏe mạnh. Song song đó, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn như thịt xông khói, xúc xích, rượu bia. Nếu ăn thịt đỏ như bò, heo, cừu, lượng tiêu thụ nên giới hạn khoảng 350-500 g mỗi tuần (tính theo thịt chín). Ưu tiên các món luộc, hấp, thay vì nướng, chiên dưới nhiệt độ cao vì có thể thúc đẩy sản sinh chất gây ung thư.

Tập thể dục

Vận động thể chất đều đặn giúp điều hòa nội tiết, tăng cường miễn dịch và rút ngắn thời gian lưu thức ăn trong đường ruột, qua đó giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng. Người trưởng thành nên dành ít nhất 150 phút mỗi tuần cho các hoạt động như đi bộ nhanh, bơi lội, đạp xe.

Theo bác sĩ Hiển, hiện chưa có vaccine phòng tất cả ung thư. Song, vaccine viêm gan B và HPV có thể góp phần giảm nguy cơ nhiễm virus có liên quan chặt chẽ đến ung thư gan, ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo ở nữ và một số ung thư vùng đầu cổ, dương vật ở nam.

Bảo Trâm