Chạy bộ là một trong những môn thể thao có mức độ tiếp cận cao nhất hiện nay. Chỉ với một đôi giày phù hợp và không gian mở, người tập có thể bắt đầu ở bất kỳ đâu, bất kỳ thời điểm nào. Sự đơn giản này khiến chạy bộ nhanh chóng lan tỏa, vượt qua những rào cản về độ tuổi, giới tính hay nghề nghiệp để trở thành hoạt động quen thuộc trong đời sống đô thị.
Sự phát triển của marathon phong trào cho thấy rõ sự chuyển dịch đó. Năm 1970, giải New York City Marathon đầu tiên chỉ có 127 người đăng ký và 55 người hoàn thành. Đến năm 2024, số vận động viên về đích đã vượt 55.600 người.
Runner tham dự VnExpress Marathon All-Star - giải chạy áp chuẩn đầu vào đầu tiên Việt Nam. Ảnh: VnExpress Marathon
Theo ông Alessio Punzi, Trưởng bộ môn chạy bộ của Liên đoàn Điền kinh Thế giới, điều làm nên khác biệt của chạy bộ trong giai đoạn hiện nay chính là phạm vi ảnh hưởng, khi bộ môn này trở thành một hoạt động đại chúng mang tính toàn cầu.
Từ chạy để thi đấu đến chạy để sống
Việc lượng người chạy marathon tăng trên toàn cầu không đồng nghĩa thành tích chung được cải thiện. Ngược lại, thời gian hoàn thành marathon trung bình trong những năm gần đây có xu hướng dài hơn, theo một số khảo sát quốc tế Điều này phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận chạy bộ, khi ngày càng nhiều người tham gia với mục tiêu trải nghiệm, hoàn thành cự ly và kiểm chứng giới hạn cá nhân thay vì theo đuổi thành tích.
Khái niệm "runner" không còn dùng để chỉ những vận động viên thi đấu chuyên nghiệp, mà bao gồm cả những người duy trì thói quen chạy bộ thường xuyên, xem đây là một phần của đời sống hằng ngày. Chạy bộ trở thành hoạt động cá nhân hóa. Mọi người đều có thể lên kế hoạch tập luyện phù hợp với thể trạng, quỹ thời gian và mong muốn của mình.
Bên cạnh lợi ích thể chất, chạy bộ ngày càng được nhìn nhận như một phương pháp chăm sóc sức khỏe tinh thần. Trong nhịp sống nhiều áp lực, việc dành thời gian chạy bộ giúp người tập tạm rời xa công việc và các thiết bị điện tử, tạo không gian riêng để cân bằng cảm xúc. Nhiều người xem chạy bộ như một hình thức thiền động, giúp tái tạo năng lượng và xả stress.
Không ít runner cho rằng thử thách lớn nhất trên đường chạy không nằm ở cơ bắp mà ở tâm trí. Việc tiếp tục hay dừng lại nhiều khi phụ thuộc vào khả năng vượt qua cảm giác mệt mỏi và nghi ngờ bản thân. Chính yếu tố này khiến chạy bộ trở thành bài tập rèn luyện ý chí, tác động sâu hơn đến đời sống tinh thần.
Race-cation, hình thức du lịch kết hợp chạy bộ, ngày càng được nhiều người lựa chọn để định hình lối sống. Ảnh: Cyprus Marathon
Khi kỷ luật và cộng đồng định hình thói quen sống
Kỷ luật cá nhân là yếu tố then chốt để chạy bộ hiệu quả và bền vững. Việc ngủ sớm để dậy chạy, sắp xếp lịch làm việc quanh các buổi tập hay điều chỉnh chế độ ăn uống dần trở thành nếp sinh hoạt quen thuộc. Để chạy marathon, runner phải đề ra mục tiêu dài hạn và cam kết với chính mình.
Sự kỷ luật đó không dừng lại ở luyện tập mà lan sang các khía cạnh khác của cuộc sống, từ quản lý thời gian đến duy trì lối sống điều độ. Chạy bộ có thể lấy đi thời gian gặp gỡ bạn bè, hay những buổi đi dạo xung quanh thành phố. Nhưng nhiều người chấp nhận đánh đổi để sống có trật tự hơn và duy trì tinh thần bền bỉ trong công việc cũng như đời sống cá nhân.
Khi chạy bộ tái định hình lối sống của nhiều người, vai trò của các cộng đồng chạy ngày càng rõ nét. Các nhóm chạy, câu lạc bộ địa phương và nền tảng trực tuyến giúp runner kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và động viên lẫn nhau. Lúc này, chạy bộ không còn là hoạt động đơn lẻ, mà còn là người tìm người đồng hành và cảm giác thuộc về.
Báo cáo vận động sức khỏe của Strava năm 2024 cho thấy người dùng có xu hướng ưu tiên các hoạt động thể chất mang tính cộng đồng, như tham gia các câu lạc bộ chạy, thay vì những hình thức giải trí tiêu tốn sức khỏe.
Lối sống xoay quanh marathon
Với nhiều runner, chạy bộ đã trở thành trung tâm của nhịp sống hằng ngày. Lịch sinh hoạt được điều chỉnh theo các buổi tập, từ việc dậy sớm hơn thường lệ, chuẩn bị trang phục và thiết bị từ tối hôm trước, đến việc dành trọn cuối tuần cho những buổi chạy dài.
Nhiều gia đình lựa chọn giải chạy như một cách gắn kết các thành viên. Ảnh: VnExpress Marathon
Chuẩn bị những đôi tất yêu thích, sạc pin cho đồng hồ GPS hay soạn danh sách nhạc quen thuộc cho những buổi chạy dài là nghi thức phổ biến với runner. Song song là sự thay đổi trong thói quen ăn uống. Từ việc lựa chọn thực phẩm, thời điểm nạp năng lượng đến kiểm soát khẩu phần ăn... tất cả đều cần được tính toán.
Marathon cũng dần trở thành những cột mốc cuộc đời runner. Họ ghi chép lại các giải đã tham gia. Những kỳ nghỉ, chuyến đi hay lựa chọn khách sạn, nơi ở đều xoay quanh lịch thi đấu, tập luyện.
Từ đó hình thành xu hướng du lịch kết hợp chạy bộ. Với nhiều runner, mỗi giải marathon là một cách khám phá thành phố họ đến. Những tấm huy chương trở thành vật kỷ niệm cá nhân, gắn kết ký ức của họ với không gian đô thị, thời tiết. Khi nhớ về một thành phố, runner sẽ nói về cung đường mà họ đã chạy, bên cạnh ẩm thực hay địa điểm tham quan.
Các loại sách về tư duy, phim tài liệu về các huyền thoại marathon, podcast về chuẩn bị tâm lý hay chiến thuật thi đấu trở thành một phần đời sống tinh thần của runner. Người tập không chỉ chạy, mà còn đọc, xem, trao đổi và suy ngẫm về bộ môn này.
Chạy bộ hay marathon không còn giới hạn trong khuôn khổ của một môn thể thao mà đã trở thành một lối sống. Nhịp sinh hoạt, thói quen ăn uống, cách du lịch và tiêu dùng của nhiều người hiện đại dần xoay quanh những bước chạy, phản ánh mức độ gắn bó sâu sắc với bộ môn tưởng chừng giản dị này.
Quỳnh Hương