Tổn thương thị lực âm thầm do ánh sáng xanh

Nguy cơ tổn thương thị lực do ánh sáng xanh

Các thống kê gần đây cho thấy có tới 69% người thường xuyên làm việc với máy tính đang phải đối mặt với Hội chứng thị giác màn hình (Computer Vision Syndrome), tức tình trạng mỏi, khô, mờ mắt, đau đầu, cổ vai gáy do nhìn màn hình điện tử quá lâu.

Việt Nam không ngoại lệ khi thời gian sử dụng thiết bị trung bình đã vượt ngưỡng 6 giờ mỗi ngày, theo Digital Vietnam 2025, đặc biệt là giới văn phòng - nhóm đối tượng phải làm việc thường xuyên trước máy tính. Hàng năm, tỷ lệ mắc bệnh khô mắt tại Việt Nam gia tăng theo tuổi, ở độ tuổi 30 - 60 chiếm 11% và ở trên 65 tuổi chiếm 15%.

Tuy nhiên, đa phần trường hợp này chưa từng được chẩn đoán bệnh lý về mắt, tỷ lệ người biết mình bị khô mắt chỉ dưới 5%. Hầu hết chủ quan, nhầm lẫn các dấu hiệu này với sự mệt mỏi thông thường, vô tình để tổn thương tích tụ lâu dài.
Ánh sáng xanh là dải ánh sáng có bước sóng ngắn, mang năng lượng cao và có khả năng xuyên qua thủy tinh thể để tiếp xúc trực tiếp đến võng mạc - nơi tập trung các tế bào cảm thụ ánh sáng quan trọng của thị lực.

Tại vùng hoàng điểm, loại ánh sáng này kích hoạt các phản ứng oxy hóa, sinh ra gốc tự do (ROS) làm tổn thương tế bào. Đây là cơ chế chính gây suy giảm độ nhạy tương phản và tăng nguy cơ thoái hóa điểm vàng. Khác với cơn mỏi mắt thoáng qua, quá trình này diễn tiến âm thầm trong nhiều năm trước khi thị lực suy giảm rõ rệt.

Cách chăm sóc mắt cho người bận rộn

Các chuyên gia cho rằng khi việc sử dụng thiết bị số là khó tránh, bảo vệ thị lực nên được thực hiện theo hướng chủ động và bền vững, thông qua thay đổi thói quen và tăng cường chăm sóc mắt.

Đơn cử, cho mắt nghỉ ngơi bằng cách áp dụng nguyên tắc 20 - 20 - 20, cứ 20 phút làm việc, nhìn xa 20 feet (khoảng 6 m) trong 20 giây. Tiếp đến là điều chỉnh độ sáng màn hình, kích hoạt chế độ lọc ánh sáng xanh (Night Shift) vào buổi tối. Duy trì độ ẩm cho mắt bằng cách luyện tập thói quen chớp mắt thường xuyên.

Bên cạnh đó, việc tăng cường nền tảng dinh dưỡng là yếu tố hỗ trợ duy trì sức khỏe thị lực, trong đó Lutein và Zeaxanthin có vai trò hấp thụ ánh sáng xanh và giảm tác động của các gốc tự do. Duy trì mật độ các sắc tố này ở mức phù hợp giúp cải thiện thị lực và củng cố chức năng bảo vệ võng mạc.

Nhiều nghiên cứu ghi nhận Lutein và Zeaxanthin có vai trò hỗ trợ giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng (AMD). Cụ thể, bổ sung 6 mg Lutein mỗi ngày có thể giảm 43% nguy cơ mắc AMD và giảm 32% nguy cơ AMD thể ướt - dạng dễ gây nguy cơ mất thị lực nhất.

Ngoài ra, Lutein có khả năng hấp thụ ánh sáng xanh bước sóng khoảng 460 nm - vùng năng lượng cao gây hại cho võng mạc, với mức hấp thu 40 - 90%, tùy mật độ sắc tố tại điểm vàng.

Ở cấp độ tế bào, nghiên cứu in vitro cho thấy ánh sáng xanh làm tăng quá trình tự hủy của tế bào võng mạc lên tới 17 lần, trong khi Lutein (100 µM) giúp giảm lượng gốc tự do và mức độ chết tế bào do ánh sáng xanh gây ra.

Mặc dù có vai trò quan trọng với thị lực, cơ thể không tự tổng hợp được Lutein và Zeaxanthin mà phải bổ sung qua thực phẩm. Tuy nhiên, với nhịp sống bận rộn, việc đảm bảo đủ hàm lượng hai dưỡng chất này từ khẩu phần ăn hàng ngày là thách thức đối với nhiều người làm việc văn phòng. Vì vậy, các sản phẩm bổ sung chuyên biệt cho mắt ngày càng được quan tâm.

Tại Nhật Bản, quốc gia nổi tiếng tỉ mỉ trong chăm sóc sức khỏe, các sản phẩm kết hợp Lutein và Zeaxanthin theo tỷ lệ tối ưu được sử dụng phổ biến trong hỗ trợ bảo vệ thị lực, trong đó có thực phẩm bảo vệ sức khỏe Rohto V5.

Rohto V5 được nghiên cứu dựa trên nhu cầu thực tế của đôi mắt thời đại số, cung cấp 10 mg Lutein và 2 mg Zeaxanthin chiết xuất từ hoa cúc vạn thọ Marigold, giúp hỗ trợ bảo vệ võng mạc và duy trì thị lực.

Sản phẩm còn hướng tới cơ chế phục hồi đa tầng khi bổ sung dầu cá (chứa DHA, EPA) cùng các vitamin nhóm A, E, B12, giúp hỗ trợ cải thiện tình trạng khô mỏi, mờ nhòe mắt. Viên uống dạng viên nang mềm nhỏ dễ uống cho người cao tuổi.

Thế Đan