Tôi chóng mặt đối phó nhân viên lạm dụng AI

Có người trước kia mất vài ngày chưa xong một bản báo cáo, giờ mất vài phút đã hoàn thành nhờ có AI, chỉ có sếp như tôi là khổ.

Tôi là một quản lý cấp trung. Ngày trước, tôi đau đầu vì nhân viên của mình làm việc chậm. Tôi giao một bản báo cáo, có người mất vài ngày vẫn chưa xong, tôi phải nhắc tiến độ liên tục. Bây giờ, mọi thứ thay đổi chóng mặt. Có những báo cáo vài chục trang, nhân viên chỉ mất vài phút để hoàn thành... nhờ AI. Câu chữ trơn tru, bố cục đẹp mắt, nhìn qua tưởng như chẳng còn gì phải sửa. Nhưng vấn đề là nội dung đúng hay sai, số liệu có chính xác không, nhận định có phù hợp thực tế không thì tôi vẫn phải kiểm tra lại từ đầu.

Làm quản lý, tôi không phản đối việc nhân viên dùng AI. Ngược lại, tôi cho rằng đây là công cụ hữu ích, có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, giảm việc lặp đi lặp lại và nâng cao năng suất. Tôi cũng khuyến khích nhân viên tìm hiểu, ứng dụng công nghệ vào công việc. Nhưng càng sử dụng AI nhiều, tôi càng nhận ra một vấn đề: làm nhanh hơn không đồng nghĩa với làm tốt hơn.

Có những thứ nhìn rất chuyên nghiệp nhưng khi đi sâu vào nội dung lại xuất hiện những điểm thiếu căn cứ, thông tin chưa được kiểm chứng hoặc nhận định không sát với tình hình thực tế. Nếu người làm không đủ kiến thức để nhận ra những vấn đề ấy, họ rất dễ tin vào chính sản phẩm do AI tạo ra.

Đáng lo hơn, một số người dường như coi việc đưa yêu cầu cho AI rồi nhận kết quả là đã hoàn thành công việc. Họ gửi báo cáo cho sếp với tâm thế xong nhiệm vụ, trong khi phần kiểm tra, đối chiếu và sửa sai gần như được chuyển hết lên cấp trên. Thế là tôi có thêm một công việc mới: kiểm tra những sản phẩm được tạo ra với tốc độ mà trước đây tôi chưa từng nghĩ tới.

>> Tôi chỉ muốn xuống làm nhân viên sau 6 tháng thăng chức 'sếp Phó'

Theo tôi, AI không tự biến một người thiếu kiến thức thành chuyên gia. Người có chuyên môn tốt thường biết đặt câu hỏi đúng, cung cấp dữ liệu phù hợp, đánh giá kết quả và phát hiện những điểm bất hợp lý. Nhờ đó, họ có thể làm việc nhanh hơn, xử lý nhiều việc hơn mà vẫn bảo đảm chất lượng.

Ngược lại, nếu không hiểu bản chất công việc, người sử dụng rất khó biết AI đã sai ở đâu? Một câu trả lời nghe hợp lý chưa chắc đã chính xác. Một bản báo cáo trình bày đẹp chưa chắc đã có giá trị. Và khi sai sót xảy ra, doanh nghiệp vẫn phải chịu hậu quả từ quyết định dựa trên những thông tin thiếu tin cậy ấy.

Nhân viên dùng AI phải hiểu rằng mình vẫn là người chịu trách nhiệm với sản phẩm được giao. Sếp cũng cần tạo điều kiện để nhân viên học cách sử dụng công cụ đúng đắn, thay vì chỉ chạy theo phong trào chuyển đổi số. Với tôi, doanh nghiệp chuyển đổi số thành công không phải là nơi nhân viên làm ít đi còn sếp bận hơn vì phải sửa sai. Đó phải là nơi công việc được xử lý hiệu quả hơn, chất lượng được nâng lên và đội ngũ ngày càng có năng lực.

AI có thể giúp chúng ta đi nhanh hơn, nhưng đi đúng hướng vẫn cần kiến thức, kinh nghiệm và khả năng phán đoán của con người. Tôi không chê nhân viên làm việc nhanh nhờ AI. Tôi chỉ ngại họ nhanh chóng tạo ra một sản phẩm mà chính mình cũng không hiểu rõ, rồi mặc nhiên coi đó là công việc đã hoàn thành. AI nên là trợ lý giúp con người làm việc tốt hơn, chứ đừng để con người trở thành trợ lý chuyên đi sửa sai cho AI.

K.D

• 42 tuổi phải viết đơn thôi việc sau ba năm bị sếp 'sa thải thầm lặng'
• 'Chuyên nghiệp khi có mặt 10 phút trước giờ làm'
• Sếp bắt tôi phải có mặt 10 phút trước giờ làm
• Tôi về muộn nhất văn phòng nhưng sếp không ghi nhận
• Sếp không vừa mắt vì tôi đúng 17h đứng dậy đi về
• Lương 18 triệu nhưng 9 giờ tối vẫn bị sếp giao việc bất ngờ