Viêm gan E

Định nghĩa

Viêm gan E là bệnh truyền nhiễm do virus HEV gây ra, khiến gan bị viêm và ảnh hưởng đến chức năng của cơ quan này. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh xuất hiện trên toàn cầu, phổ biến hơn tại một số khu vực ở châu Á và châu Phi, nơi nguồn nước sạch và điều kiện vệ sinh còn hạn chế.

Đường lây nhiễm

Virus HEV chủ yếu lây qua đường phân - miệng, thường do uống nước nhiễm virus. Người bệnh thải virus qua phân, từ đó có thể làm ô nhiễm nguồn nước và thực phẩm nếu việc xử lý chất thải, vệ sinh không bảo đảm.

Một số trường hợp nhiễm bệnh do ăn thịt động vật mang virus chưa được nấu chín kỹ, đặc biệt là thịt lợn hoặc thịt thú rừng. Theo WHO, các kiểu gene HEV khác nhau có đường lây và phân bố địa lý khác nhau; một số chủng chủ yếu lây qua nước ô nhiễm, trong khi chủng khác có thể lây từ động vật sang người qua thực phẩm.

Nguy cơ nhiễm bệnh tăng khi sử dụng nước không an toàn, ăn thực phẩm chưa nấu chín hoặc sống trong môi trường thiếu điều kiện vệ sinh. Vì vậy, bảo đảm nguồn nước và an toàn thực phẩm là những biện pháp quan trọng để phòng bệnh.

Triệu chứng

Thời gian ủ bệnh thường 2-10 tuần sau khi tiếp xúc với virus, trung bình khoảng 5-6 tuần. Một số người nhiễm HEV không có triệu chứng hoặc chỉ biểu hiện nhẹ, trong khi người khác có thể xuất hiện các dấu hiệu như:

• Sốt nhẹ, mệt mỏi, chán ăn.
• Buồn nôn, nôn, đau bụng.
• Đau khớp, ngứa hoặc nổi ban trên da.
• Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu.
• Vàng da, vàng mắt.

Các triệu chứng có thể kéo dài từ vài tuần đến khoảng 6 tuần. Tuy nhiên, những biểu hiện này không đặc hiệu cho viêm gan E và có thể gặp ở các bệnh lý khác. Người có dấu hiệu vàng da, nôn nhiều, mệt lả hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nên đi khám để được đánh giá kịp thời.

Viêm gan E có nguy hiểm không?

Phần lớn người nhiễm HEV hồi phục hoàn toàn trong khoảng 2-6 tuần và không phát triển thành bệnh gan mạn tính. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể diễn tiến nặng, gây viêm gan tối cấp và suy gan cấp, đe dọa tính mạng.

Phụ nữ mang thai là nhóm cần đặc biệt thận trọng. Theo WHO, nhiễm HEV, nhất là trong ba tháng giữa và cuối thai kỳ, làm tăng nguy cơ suy gan cấp, mất thai và tử vong.

Người suy giảm miễn dịch, đặc biệt người ghép tạng đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, cũng có nguy cơ phát triển viêm gan E mạn tính trong một số trường hợp nhưng ít gặp. Người mắc bệnh gan nền nên được bác sĩ theo dõi chặt chẽ khi nghi nhiễm virus.

Chẩn đoán

Theo WebMD, triệu chứng đơn thuần không đủ để phân biệt viêm gan E với các loại viêm gan virus khác. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu tìm kháng thể IgM đặc hiệu với HEV. Trong một số trường hợp, xét nghiệm RT-PCR được sử dụng để phát hiện vật liệu di truyền của virus trong máu hoặc phân.

Điều trị

Hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu được khuyến cáo thường quy để thay đổi diễn tiến của viêm gan E cấp. Phần lớn người bệnh cần nghỉ ngơi, ăn uống đầy đủ, bổ sung nước phù hợp và theo dõi triệu chứng. Trường hợp viêm gan nặng có thể cần nhập viện, phụ nữ mang thai có triệu chứng nên được đánh giá y tế sớm.

Người bệnh cần tránh rượu bia và không tự ý dùng thuốc, thực phẩm chức năng hoặc thảo dược có nguy cơ ảnh hưởng đến gan. Một số thuốc giảm đau, hạ sốt cũng có thể gây hại cho gan nếu dùng không phù hợp, vì vậy nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Phòng ngừa

Giữ vệ sinh và bảo đảm an toàn thực phẩm là những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ nhiễm HEV. Mỗi người nên thực hiện các biện pháp sau:

• Uống nước đã được xử lý an toàn, tránh dùng nước hoặc đá không rõ nguồn gốc.
• Rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh và trước khi chế biến, ăn uống.
• Nấu chín kỹ thịt lợn, thịt thú rừng và các thực phẩm có nguy cơ mang virus.
• Bảo đảm vệ sinh khi chế biến, bảo quản thực phẩm và xử lý chất thải.
• Khi đến vùng có dịch, tuân thủ khuyến cáo về nước uống, thực phẩm và vệ sinh của cơ quan y tế.

WHO cho biết vaccine phòng viêm gan E đã được cấp phép tại Trung Quốc và một số quốc gia, nhưng chưa được sử dụng phổ biến trên toàn cầu. Vì vậy, các biện pháp vệ sinh, nước sạch và an toàn thực phẩm vẫn giữ vai trò thiết yếu trong phòng bệnh.

Bảo Bảo (Tổng hợp)