Xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran đã kéo dài gần một tuần, song chưa có dấu hiệu chấm dứt. Lãnh đạo Mỹ và Israel đều ám chỉ rằng chiến dịch tập kích Iran của họ có thể kéo dài nhiều tuần.
Các cuộc phỏng vấn với người dân Israel đều cho thấy mong muốn đối đầu với đối thủ lâu năm mà họ cáo buộc "quyết tâm tiêu diệt mình". Ngoại trừ phe cực tả, hầu hết chính trị gia đều đã ủng hộ cuộc chiến của chính phủ.
"Tình hình hiện tại không giống như cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6/2025. Khi đó, tâm lý chủ yếu là sự hoảng loạn và nỗi lo rằng Iran có thể hủy diệt Israel. Giờ đây, bầu không khí là sự hăng hái và tự tin. Ngay cả những người từng phản đối chiến tranh cũng chỉ khuyến nghị Thủ tướng Benjamin Netanyahu không kéo dài chiến dịch như thể Israel có thể tự quyết định điều đó", nhà kinh tế chính trị người Israel Shir Hever nói.
Hệ thống phòng không của Israel khai hỏa để đánh chặn các tên lửa phóng từ Iran ngày 1/3. Ảnh: AP
Kể từ khi bắt đầu tấn công Iran ngày 28/2, Israel đã phải hứng chịu các đợt tập kích tên lửa và thiết bị bay không người lái liên tiếp. Báo động tập kích liên tục vang lên, trường học đóng cửa và hàng chục nghìn quân dự bị phải huy động khẩn cấp.
Các thành phố như Haifa và Tel Aviv liên tục bị tấn công, dịch vụ khẩn cấp rơi vào tình trạng quá tải. Người dân Israel đã phải trải qua những ngày trong hầm trú ẩn.
Một cuộc chiến kéo dài sẽ đặt ra cho Israel những câu hỏi lớn. Vấn đề thách thức và cấp bách nhất là liệu Israel có thể duy trì cường độ tác chiến hiện tại trước một đối thủ có tiềm lực quân sự như Iran trong bao lâu. Và liệu kho vũ khí phòng thủ của Israel có cạn kiệt trước Iran hay không.
Nhà phân tích quốc phòng Hamze Attar cho rằng điều này phụ thuộc vào sự hỗ trợ từ các đồng minh như Mỹ và châu Âu.
"Trong cuộc chiến 12 ngày, Iran phóng khoảng 500 quả và đòi hỏi Israel phải sử dụng số lượng tương đương để đánh chặn. Con số này có lẽ đã vượt quá khả năng tự đáp trả của Israel. Nếu không có hỗ trợ từ Mỹ, Israel có lẽ đã mất quyền kiểm soát không phận", ông Attar nói.
Israel sở hữu hệ thống phòng không ba lớp, gồm Vòm Sắt đánh chặn tên lửa tầm ngắn, Pháo đài David đối phó tên lửa tầm trung và tên lửa hành trình, cuối cùng là Arrow 2 và Arrow 3 dùng để đánh chặn tên lửa đạn đạo.
Các thành phần chính trong lưới phòng không đa tầng của Israel. Đồ họa: Reuters
Israel không tiết lộ số lượng tên lửa đánh chặn họ có, nhưng kho dự trữ này đã suy giảm sau cuộc chiến 12 ngày. Điều này cho thấy Tel Aviv sẽ rất khó để duy trì tỷ lệ đánh chặn cao nếu cuộc chiến kéo dài. Khi đó, Israel buộc phải phân phối hạn mức tên lửa, tập trung bảo vệ các mục tiêu quân sự và chính trị, đồng nghĩa với việc thương vong dân sự có thể tăng cao.
Nhà phân tích Attar cho biết mối đe dọa còn nằm ở kho tên lửa và bệ phóng mà Iran sở hữu.
Iran trong nhiều thập kỷ qua đã phát triển hàng loạt loại tên lửa có khả năng tấn công các mục tiêu nằm xa ngoài biên giới của mình. Loại tên lửa đạn đạo tầm xa nhất của Iran có thể tấn công các mục tiêu cách khoảng 1.900 km.
Năm 2019, Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) đánh giá Iran sở hữu "kho tên lửa đạn đạo lớn nhất và đa dạng nhất tại Trung Đông".
Tầm bắn của các loại tên lửa đạn đạo Iran. Đồ họa: FDD
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết trước cuộc chiến hồi tháng 6/2025, Iran đã tăng tốc sản xuất tên lửa đạn đạo, với mục tiêu nâng kho dự trữ từ khoảng 3.000 lên 8.000 quả trong vòng hai năm. Họ nói Iran gần đây chế tạo hàng chục quả mỗi tháng và ước tính hiện sở hữu khoảng 2.500 tên lửa đạn đạo.
Trong ba ngày đầu cuộc chiến, Iran được cho là đã phóng hơn 200 tên lửa đạn đạo vào Israel.
Bên cạnh kho vũ khí, giới chuyên gia cho rằng Israel cũng đang chịu áp lực kinh tế lớn. Hơn hai năm xung đột vừa qua đã để lại hậu quả nặng nề cho nền kinh tế của nước này. Chi phí đạn dược khổng lồ cùng việc huy động hàng trăm nghìn quân dự bị trong thời gian dài hơn dự kiến đã gây áp lực lên ngân sách quốc gia.
Chi tiêu của Israel năm 2024 cho các cuộc chiến tại Lebanon và Gaza được báo cáo lên tới 31 tỷ USD, dẫn đến mức thâm hụt ngân sách cao nhất trong nhiều năm. Số liệu sơ bộ năm 2025 cho thấy chi phí chiến tranh đã vọt lên mức 55 tỷ USD.
Áp lực này khiến cả ba tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc gia lớn trên thế giới đều hạ bậc của Israel trong năm 2024. Chỉ số này phản ánh khả năng và mức độ cam kết trong việc thanh toán đầy đủ, đúng hạn các nghĩa vụ nợ của một chính phủ.
"Israel đang trải qua cuộc khủng hoảng nợ, khủng hoảng năng lượng, khủng hoảng vận tải và khủng hoảng dịch vụ y tế", ông Hever cho biết.
Theo giáo sư Ayal Kimhi của Viện Nghiên cứu Kinh tế Xã hội Shoresh, phần lớn người dân Israel có thể chưa cảm nhận được cú sốc tài chính tức thời từ cuộc chiến với Iran, nhưng các hệ lụy kinh tế sâu sắc sẽ dần lộ diện.
"Chi phí quân sự trực tiếp, từ tiền lương của quân dự bị đến tên lửa đánh chặn và đạn dược, sẽ lên tới hàng tỷ USD. Cái giá của việc đình trệ một phần hoạt động kinh tế thậm chí còn có thể lớn hơn", ông nói.
Đống đổ nát sau cuộc tập kích vào khu vực Gush Dan ở Israel ngày 1/3. Ảnh: AFP
Ori Goldberg, cựu giáo sư đại học kiêm nhà phân tích chính trị độc lập tại Israel, cho rằng bất chấp ủng hộ trong nước, "Israel gần như chắc chắn không đủ khả năng tự duy trì một cuộc tấn công kéo dài".
Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Netanyahu đã tìm thấy tiếng nói chung trong việc tấn công vào Iran, theo Goldberg. Tuy nhiên, cục diện này cũng chỉ mang tính ngắn hạn vì ông Trump không mặn mà với cuộc chiến kéo dài quá lâu và sẽ không ngần ngại bắt tay với một ban lãnh đạo Iran mới hợp tác hơn.
"Nếu Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei được thay thế bởi một người có tư tưởng thực tế hơn, Israel và Mỹ khi đó nhiều khả năng sẽ sớm mỗi người một ngả", ông Goldberg nhận định.
Thanh Tâm (Theo Al Jazeera, Times of Israel, JPost)