Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ngày 5/1 họp khẩn tại trụ sở ở New York để thảo luận về chiến dịch đột kích của Mỹ vào Venezuela, bắt Tổng thống Nicolas Maduro và vợ.
Đây là lần thứ hai Hội đồng Bảo an họp bàn về hành động của Mỹ, thành viên thường trực của Hội đồng, đối với Venezuela. Hồi tháng 10/2025, Hội đồng cũng nhóm họp về các cuộc tập kích của Mỹ vào xuồng bị cáo buộc vận chuyển ma túy ngoài khơi Venezuela khiến hàng chục người chết.
Cuộc họp ngày 5/1 diễn ra trong không khí nặng nề và căng thẳng, khi các phái đoàn liên tiếp đưa ra những phát biểu gay gắt. Các quan điểm đối lập bộc lộ rõ rệt, phản ánh mức độ chia rẽ sâu sắc trong cộng đồng quốc tế về diễn biến tại Venezuela.
"Tôi vô cùng lo ngại về khả năng leo thang bất ổn ở Venezuela, tác động tiềm tàng tới khu vực, cũng như tiền lệ mà nó có thể tạo ra trong mối quan hệ giữa các nước", bài phát biểu của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres mở đầu phiên họp có đoạn.
Trong khi đó, đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz tuyên bố chiến dịch đột kích Caracas và bắt Tổng thống Nicolas Maduro là "hành động thực thi pháp luật chính đáng".
"Chúng tôi không chiếm đóng một quốc gia, đây là chiến dịch thực thi pháp luật", ông Waltz nói, viện dẫn vụ bắt giữ cựu lãnh đạo Panama Manuel Noriega năm 1989 làm tiền lệ.
Ông khẳng định Mỹ "không tiến hành chiến tranh chống lại Venezuela hay người dân nước này". Ông trích dẫn Điều 51 về quyền tự vệ trong Hiến chương LHQ, nói rằng các bằng chứng chống lại ông Maduro sẽ được công bố tại tòa án Mỹ.
Đại sứ Mỹ mô tả lãnh đạo Venezuela là "tổng thống tự xưng bất hợp pháp" và tuyên bố hàng triệu người Venezuela vui mừng vì ông Maduro bị bắt.
"Tôi muốn nhắc lại rằng Tổng thống Donald Trump đã cho cơ hội ngoại giao. Ông ấy đã đưa cho ông Maduro nhiều đề nghị nhằm giảm leo thang căng thẳng, nhưng bị từ chối", ông Waltz nhấn mạnh.
Đại sứ Mỹ tại LHQ Mike Waltz tại cuộc họp khẩn của Hội đồng Bảo an ở New York ngày 5/1. Ảnh: AP
Đại sứ Venezuela Samuel Moncada tỏ ra gay gắt, mô tả hành động quân sự của Mỹ là "bất hợp pháp và không có cơ sở pháp lý", thêm rằng Tổng thống Maduro và vợ "bị bắt cóc".
"Nếu chúng ta dung thứ hay xem nhẹ hành vi bắt cóc một nguyên thủ quốc gia, không kích một đất nước có chủ quyền và công khai đe dọa tiếp tục sử dụng vũ lực, thông điệp gửi đến thế giới sẽ vô cùng nguy hại: Đó là luật pháp có thể được áp dụng tùy tiện, và vũ lực mới là yếu tố định đoạt trong quan hệ quốc tế," ông Moncada nhấn mạnh.
Ông cảnh báo rằng nếu các nước chấp nhận logic đó, thế giới sẽ mở ra cánh cửa dẫn đến bất ổn sâu sắc.
"Không quốc gia nào có thể tự coi mình là thẩm phán hay người thi hành trật tự thế giới. Venezuela là nạn nhân của cuộc tấn công này vì chính nguồn tài nguyên thiên nhiên của mình", ông khẳng định.
Đại sứ Nga tại LHQ Vasily Nebenzya cũng chỉ trích nặng nề cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào lãnh đạo Venezuela là "hành vi xâm lược vũ trang", cho rằng Washington không có lý do chính đáng nào để tiến hành cuộc đột kích đó.
Theo ông Nebenzya, cuộc đột kích đã trở thành "điềm báo" cho sự quay trở lại kỷ nguyên "vô pháp và sự thống trị bằng vũ lực" của Washington. Nebenzya kêu gọi Washington lập tức trả tự do cho ông Maduro cùng vợ là bà Cilia Flores.
Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhóm họp khẩn tại trụ sở ở New York, Mỹ ngày 5/1. Ảnh: AP
Phó đại sứ Trung Quốc tại LHQ Tôn Lỗi cho rằng hành động của Mỹ đã "xâm phạm chủ quyền của Venezuela một cách trắng trợn", vi phạm nguyên tắc bình đẳng về chủ quyền.
"Không quốc gia nào có thể đóng vai trò là cảnh sát quốc tế", ông nói.
Trung Quốc yêu cầu Mỹ "chấm dứt các hành vi bắt nạt và cưỡng ép", đồng thời quay trở lại con đường giải quyết chính trị thông qua đối thoại và đàm phán. Ông Tôn cũng kêu gọi Washington trả tự do cho vợ chồng ông Maduro.
Đại sứ Cuba Ernesto Soberon Guzman phát biểu rằng cuộc đột kích của Mỹ ở Venezuela "hoàn toàn không có lý do chính đáng".
Đại sứ Colombia Leonor Zalabata Torres cho hay Hiến chương LHQ chỉ cho phép "sử dụng vũ lực trong những trường hợp đặc biệt", để tự vệ chính đáng khi đối mặt với cuộc tấn công vũ trang hoặc khi nhận được sự cho phép của HĐBA. Ngay cả trong trường hợp đó, "điều này không đồng nghĩa với việc nắm quyền kiểm soát chính trị ở một nước khác", bà Torres nhấn mạnh.
Bà thêm rằng dân chủ không thể được bảo vệ hay thúc đẩy bằng "bạo lực và cưỡng chế, cũng không thể bị thay thế bởi lợi ích kinh tế". Đại diện ngoại giao Colombia tuyên bố không có bất kỳ lý do chính đáng nào, trong bất kỳ hoàn cảnh nào cho việc sử dụng vũ lực đơn phương.
Phó đại sứ Trung Quốc tại LHQ Tôn Lỗi trong cuộc họp Hội đồng Bảo an ngày 5/1. Ảnh: AP
Đại diện ngoại giao của Brazil, Colombia, Mexico, Nam Phi và Tây Ban Nha cũng nằm trong số quốc gia lên án hành động của Mỹ.
"Các vụ oanh tạc trên lãnh thổ Venezuela và vụ bắt tổng thống nước này đã vượt quá ranh giới không thể chấp nhận được", Đại sứ Brazil Sergio Franca Danese nói. "Những hành động này cấu thành sự xúc phạm nghiêm trọng đến chủ quyền của Venezuela và tạo ra tiền lệ cực kỳ nguy hiểm cho cộng đồng quốc tế".
Ngay cả một số nước châu Âu thân cận với Mỹ cũng không ủng hộ chiến dịch đột kích vào Venezuela. "Chiến dịch dẫn đến việc bắt giữ ông Maduro đi ngược lại nguyên tắc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, cũng như nguyên tắc không sử dụng vũ lực", ông Jay Dharmadhikari, Phó đại sứ Pháp tại LHQ, phát biểu.
Dù Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gần đây lên tiếng tán thành việc bắt giữ ông Maduro, phó đại sứ Dharmadhikari cảnh báo rằng bất kỳ hành động vi phạm luật pháp quốc tế nào từ 5 ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an, trong đó có Mỹ, đều làm xói mòn "nền tảng của trật tự quốc tế".
Trong khi đó, Anh, đồng minh của Mỹ, kêu gọi "quá trình chuyển đổi an toàn và hòa bình sang chính phủ hợp pháp". Đại diện lâm thời của Anh tại LHQ James Kariuki nói người dân Venezuela "xứng đáng có một chính phủ phản ánh lá phiếu của họ".
Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Guterres lo ngại các quy tắc của luật pháp quốc tế đã "không được tôn trọng" trong chiến dịch đột kích của Mỹ tại Venezuela, nhấn mạnh rằng luật pháp quốc tế có những công cụ giúp giải quyết vấn đề buôn bán ma túy, tranh chấp tài nguyên và các vấn đề khác. "Đây là con đường chúng ta cần phải đi theo", ông cho hay.
Thanh Tâm (Theo CNN, Guardian, AFP)