Bạo loạn thúc đẩy đà trỗi dậy của phe cực hữu ở Pháp

Bạo loạn và bất ổn xã hội đang giúp Marine Le Pen khuếch đại thông điệp về an ninh, nhập cư và trật tự, củng cố vị thế của phe cực hữu trong cuộc đua chính trị ở Pháp.

Trên các con phố ở Pháp cuối tuần trước, những kẻ bạo loạn cướp phá loạt cửa hàng, phóng hỏa đốt xe, thiêu rụi tòa thị chính thành phố Limoges. Tại Điện Elysee, Tổng thống Emmanuel Macron phải đối mặt với những tổn thất nặng nề về hình ảnh khi sự nghiệp chính trị của ông sắp kết thúc.

Giữa cảnh hỗn loạn đó, hình ảnh của Marine Le Pen, thủ lĩnh phe cực hữu tại Pháp, nổi lên. Ngồi sau chiếc bàn gỗ rộng bên lá cờ Pháp, bà tự định vị mình là lãnh đạo tương lai của nền kinh tế lớn thứ ba châu Âu, khi nước này sẽ tổ chức bầu tổng thống vào tháng 4/2027.

Trong video phát biểu dài 8 phút hôm 18/10, bà viện dẫn tình trạng bạo lực trên khắp nước Pháp như bằng chứng cho thấy các chính đảng truyền thống đã thất bại, đồng thời khẳng định các biện pháp siết chặt nhập cư và trấn áp tình trạng vô pháp luật mà bà đề xuất là điều cấp thiết.

"Đất nước chúng ta đang bị kẹt giữa bạo lực và sự bất lực, thậm chí như bị bắt làm con tin", bà Le Pen nói. Bà cam kết khôi phục "thẩm quyền và an ninh", đồng thời tuyên bố "bất cứ ai gây thiệt hại đều phải trả giá".

Làn sóng biểu tình bạo loạn ở Pháp những ngày qua có thể trở thành bước ngoặt đối với bà Le Pen, nước Pháp và toàn bộ phe cực hữu ở châu Âu, theo giáo sư Simon Heffer, nghiên cứu viên tại Đại học Buckingham, Anh.

Trong nhiều năm, bà Le Pen tìm cách cải thiện hình ảnh đảng Tập hợp Quốc gia (RN), đảng cực hữu từng bị chỉ trích vì chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, bài Hồi giáo, bài Do Thái và có quan hệ thân thiết với Nga. Hỗn loạn chính trị hiện tại ở Pháp tạo cho bà cơ hội vàng để hoàn tất quá trình này, theo các chính trị gia và nhà phân tích Pháp.

Gaspard Gantzer, từng là cố vấn cấp cao của cựu tổng thống Francois Hollande, nhận xét bà Le Pen đang cố tận dụng tình hình để thay đổi hình ảnh bản thân, tạo phong thái giống một tổng thống tương lai hơn.

"Khi đất nước dường như đang rơi vào hỗn loạn, thái độ này nhằm tạo cảm giác yên tâm và thể hiện uy quyền với cử tri", ông nói.

Chính phủ Pháp ước tính khoảng 550.000 người đã tham gia biểu tình ngày 17/10, sau nhiều tuần xuống đường phản đối điều kiện trường học xuống cấp và chi phí sinh hoạt quá đắt đỏ. Phần lớn các cuộc biểu tình ban đầu diễn ra ôn hòa, trước khi những phần tử quá khích châm ngòi bạo lực.

Hình ảnh những kẻ bịt mặt phóng hỏa, đốt phá và đối đầu với cảnh sát chống bạo động càng làm củng cố quan điểm cho rằng châu Âu đang trong thời kỳ hỗn loạn.

"Các cuộc biểu tình hiện nay mang lại lợi thế lớn cho bà Le Pen", Rainbow Murray, giáo sư chuyên về chính trị Pháp tại Đại học Queen Mary ở London, nhận định.

Murray cho rằng đảng RN đã tự xây dựng hình ảnh là lực lượng bảo vệ luật pháp và trật tự. "Bạo loạn và hỗn loạn khiến những cử tri lo lắng muốn tìm đến một đảng cam kết giữ cho đường phố an toàn", giáo sư này nói.

Adelaide Zulfikarpasic, làm việc tại công ty thăm dò dư luận Pháp BVA, có chung nhận định, cho rằng việc tập trung vào vấn đề luật pháp và trật tự giúp bà Le Pen xây dựng hình ảnh người bảo đảm ổn định trong bối cảnh chính nền dân chủ đang rơi vào khủng hoảng.

"Người dân không còn tin tưởng vào chính phủ Pháp trong việc bảo vệ họ và đáp ứng các nhu cầu của họ. Và bà ấy tạo ra sự tương phản với điều đó", bà nói.

Bà Le Pen dường như đang bỏ xa các đối thủ cạnh tranh trên đường đua trở thành tổng thống.

Trong một kịch bản bỏ phiếu vòng một do hãng thăm dò Elabe khảo sát tuần trước, bà Le Pen nhận được 32,5% ủng hộ. Bám đuổi phía sau là cựu thủ tướng Pháp Edouard Philippe với 16,5%, chính trị gia trung tả Raphael Glucksmann 15,5% và chính trị gia cánh tả Jean-Luc Melenchon với 15%.

Khi nhìn thấy những cảnh hỗn loạn, cử tri Pháp sẽ đặt câu hỏi "ai là người tốt nhất để chấm dứt tình trạng đó?", theo Jean-Yves Camus, đồng giám đốc chương trình chủ nghĩa cực đoan chính trị tại viện nghiên cứu Fondation Jean-Jaures ở Paris. Ông nói câu trả lời của nhiều người chính là Le Pen.

Bà Le Pen tuần trước cũng trấn an cộng đồng người Hồi giáo rằng họ "hoàn toàn không có lý do gì phải lo lắng" về việc bà trở thành tổng thống. Dù vậy, bà vẫn quy nguyên nhân bạo lực cuối tuần qua cho "nhiều thập kỷ nhập cư mất kiểm soát", dù chưa có bằng chứng xác thực cho nhận định này.

"Các vụ cướp phá thu hút sự chú ý đến một bộ phận cử tri, đặc biệt là người trẻ ở một số khu vực, trong đó có những người xuất thân từ gia đình nhập cư. Điều này chạm đúng những chủ đề cốt lõi trong thông điệp của đảng RN", Zulfikarpasic cho hay.

Tuy bà Le Pen và phe cực hữu đang có lợi thế lớn trước kỳ bầu cử tổng thống, một số nhà quan sát cho rằng không nên vội vàng cho rằng con đường trở thành lãnh đạo Pháp của nữ chính trị gia này đã hanh thông sau cuộc bạo loạn.

Camus lưu ý rằng bà Le Pen đã đạt kết quả thấp hơn kỳ vọng của các cuộc thăm dò trong cả hai cuộc bầu cử tổng thống mà bà đối đầu với Tổng thống Macron ở vòng hai.

"Nếu tình hình chính trị, kinh tế ở Pháp sớm trở lại bình thường, có lẽ 6 tháng nữa, khi cuộc bầu cử tổng thống diễn ra, chúng ta sẽ chẳng còn nhớ về những chuyện vừa rồi", ông nói.

Thanh Tâm (Theo NBC News, WSJ, AFP)