'Xuất khẩu nông sản triển vọng vượt 100 tỷ USD nhờ chuyển đổi xanh và số'

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản có thể vượt mục tiêu 100 tỷ USD vào 2030 nếu triển khai căn cơ chuyển đổi xanh và số, theo nhà quản lý.

Nhận định được ông Lê Viết Bình, Phó chánh Văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phụ trách phía Nam, nêu tại sự kiện sáng 21/3 tại TP HCM. Năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt hơn 70 tỷ USD, tăng 12% so với 2024.

Ngành nông nghiệp đang nhắm đến kim ngạch 100 tỷ USD vào 2030. "Chúng ta hoàn toàn có thể vượt mục tiêu nếu thực hiện các giải pháp rất căn cơ là chuyển đổi xanh, chuyển đổi số", ông Bình nhận định.

Ông ví dụ công nghệ chuỗi khối (Blockchain) đang là hướng tiếp cận phù hợp để truy xuất nguồn gốc nông sản. "Giải pháp này được triển khai hiệu quả sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch chuỗi cung ứng, tăng niềm tin thị trường, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp", ông nói.

Hai tháng đầu năm, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 11,3 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ 2025. Tuy nhiên, yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng - truy xuất - phát triển xanh ngày càng cao, theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến tại họp báo hôm 11/3.

Loạt nỗ lực chuyển đổi kép được triển khai gần đây. Tháng 12/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, giúp người tiêu dùng kiểm tra thông tin sản phẩm và hỗ trợ cơ quan quản lý giám sát, truy vết hàng hóa.

Giai đoạn đầu, hệ thống thí điểm với trái sầu riêng. Từ 1/7, mở rộng thêm các nông sản thiết yếu. Đến 1/7/2027, toàn bộ nông sản (trong nước, xuất khẩu) sẽ được truy xuất qua hệ thống này và thí điểm hàng nhập khẩu.

Các giải pháp chuyển đổi số khác cho từng loại nông sản hoặc phát triển bởi doanh nghiệp cũng đang xuất hiện. Ông Lê Viết Bình chỉ ra ngành cà phê đã tiên phong số hóa nguồn gốc xuất xứ, củng cố uy tín trên thị trường quốc tế. Năm 2025, xuất khẩu cà phê lập kỷ lục mới, kim ngạch hơn 8,92 tỷ USD, tăng 58,8% so với 2024.

Hay hôm 21/3, doanh nghiệp công nghệ nội địa Exabyte giới thiệu Agrichain, truy xuất nguồn gốc nông sản bằng hạ tầng Blockchain Layer 1. Nền tảng được kỳ vọng giảm chi phí đầu vào 30-40% nhờ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để dự báo thời tiết, phát hiện sâu bệnh sớm và tối ưu hóa quy trình nuôi trồng.

Nền tảng cũng hỗ trợ nhà nông tiếp cận chứng nhận VietGAP, GlobalGAP, Organic, các tiêu chuẩn về "Net Zero", "Sustainable Agriculture". Ông Nguyễn Hoàng Nhật, Tổng giám đốc Exabyte, cho rằng minh bạch hóa chất lượng từ đầu nguồn giúp giá trị sản phẩm có thể tăng từ 20% đến 50%.

Ông Phạm Phú Trường, Phó giám đốc Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư tại TP HCM (HCMC C4IR), đơn vị đồng hành Exabyte, cho rằng Việt Nam đã là cường quốc xuất khẩu nông sản, nhưng còn thách thức để đạt được tin cậy toàn cầu, phát triển bền vững.

Theo ông, các giải pháp công nghệ 4.0 có thể góp phần cải thiện. Đơn cử, Blockchain không đơn thuần là công cụ lưu trữ thông tin, mà từ thông tin đó sẽ chuyển hóa thành giá trị phân tích, dự báo, tham mưu để cải thiện các chính sách.

Dỹ Tùng