Văn hóa Chăm và Khmer trong mắt người trẻ

Từ làng Chăm Châu Phong đến lễ hội Katê và đời sống Khmer Nam Bộ, ba tác phẩm dự thi Sống rực rỡ ghi lại những nét văn hóa được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Cuộc thi Sáng tạo nội dung số "Sống rực rỡ", thuộc khuôn khổ Vietnam iContent 2026, khuyến khích người tham gia kể những câu chuyện về con người, văn hóa và các giá trị tích cực trong đời sống.

Hơn một tháng phát động, "Sống rực rỡ" nhiều ghi nhận hơn 300 lượt bài thi của các bạn trẻ gửi về, nhiều tác phẩm lựa chọn di sản văn hóa làm chất liệu sáng tạo, ghi lại phong tục, sinh hoạt cộng đồng và những nỗ lực gìn giữ bản sắc tại các địa phương.

Xem thêm cuộc thi Sống rực rỡ tại đây

Trong số đó, "Chạm một miền Chăm" của Huỳnh Bá Phúc (sinh năm 1979, An Giang), "Rực rỡ sắc màu Khmer" của Vũ Văn Phụng (sinh năm 1999, Vĩnh Long) và "Lễ hội Katê 2026 - Rước Y Trang" của Nguyễn Trần Duy Anh (sinh năm 1993, Khánh Hòa) giới thiệu những lát cắt văn hóa Chăm và Khmer qua góc nhìn của các tác giả.

Với "Chạm một miền Chăm", Huỳnh Bá Phúc đưa người xem đến Châu Phong, nơi lưu giữ nhiều nét văn hóa đặc trưng của cộng đồng Chăm. Hành trình trong tác phẩm đi qua Thánh đường Mubarak, những ngôi nhà cổ, nghề dệt thổ cẩm và ẩm thực địa phương với bánh bò, tung lò mò cùng các món ăn mang hương vị riêng.

 

 

CHẠM MỘT MIỀN CHĂM

Không dừng ở việc giới thiệu điểm đến, tác phẩm hướng sự chú ý đến những giá trị vẫn hiện diện trong đời sống thường ngày. Theo tác giả, mỗi người dân, nghề thủ công, món ăn và nếp nhà đều góp phần lưu giữ bản sắc của làng Chăm. Văn hóa chỉ có thể được bảo tồn khi tiếp tục hiện diện trong cộng đồng, được trao truyền qua các thế hệ và trở thành một phần tự nhiên của cuộc sống.

Nếu tác phẩm của Huỳnh Bá Phúc tiếp cận văn hóa qua hành trình khám phá một làng Chăm, "Rực rỡ sắc màu Khmer" của Vũ Văn Phụng (Vĩnh Long) mở ra bức tranh đời sống Khmer Nam Bộ qua những sinh hoạt thường nhật và mùa lễ hội.

Tác giả ghi lại công việc thu hoạch thốt nốt, giã cốm dẹp, hoạt động khất thực của chư tăng và những lớp học chữ bên hiên chùa. Bên cạnh nhịp sống thường ngày, tác phẩm còn giới thiệu các dịp lễ hội như Sen Dolta, Kathina, hội đua bò Bảy Núi và Ok Om Bok với hoạt động đua ghe ngo.

Với tác giả, tinh thần "Sống rực rỡ" không nằm ở những điều xa vời mà hiện diện trong lao động, sinh hoạt và sự gắn kết của cộng đồng. Qua hành trình ghi lại những hình ảnh quen thuộc, Vũ Văn Phụng mong muốn lan tỏa các giá trị văn hóa, giúp người xem hiểu hơn về đời sống và bản sắc của người Khmer.

 

 

RỰC RỠ SẮC MÀU KHMER

Trong khi đó, "Lễ hội Katê 2026 - Rước Y Trang" của Nguyễn Trần Duy Anh tập trung vào một nghi thức tiêu biểu trong lễ hội của người Chăm Bà La Môn. Tác phẩm tái hiện không khí lễ hội qua âm thanh của kèn Saranai, trống Ginăng, Paranưng và đoàn rước y trang hướng về các tháp cổ.

Theo phần giới thiệu của tác giả, những bộ y trang được người Raglai gìn giữ trước khi đưa về tham gia nghi thức rước trong lễ hội Katê. Hình ảnh này thể hiện mối liên hệ văn hóa giữa cộng đồng Chăm và Raglai, đồng thời cho thấy vai trò của các cộng đồng trong việc gìn giữ những giá trị truyền thống.

Giữa không gian tháp cổ, trang phục truyền thống và các điệu múa trong lễ hội, tác phẩm khắc họa Katê như một dòng chảy văn hóa tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại. Thông qua việc ghi lại nghi thức rước y trang, tác giả giới thiệu một nét di sản gắn với ký ức cộng đồng và sự tiếp nối giữa các thế hệ.

Ba tác phẩm lựa chọn những cách kể khác nhau, từ hành trình khám phá làng Chăm, ghi lại sinh hoạt của người Khmer Nam Bộ đến tái hiện nghi thức lễ hội Katê. Điểm chung là tiếp cận văn hóa từ những con người, phong tục và hoạt động cụ thể, qua đó cho thấy di sản không chỉ nằm trong các công trình hay nghi lễ mà còn hiện diện trong đời sống cộng đồng.

Cuộc thi "Sống rực rỡ" là một trong những hoạt động thuộc Vietnam iContent 2026, dành cho công dân Việt Nam đang sinh sống, học tập, làm việc trong và ngoài nước cùng người nước ngoài cư trú hợp pháp tại Việt Nam. Thí sinh có thể tham gia ba hạng mục Video, Ảnh và Bài viết, với các chủ đề về con người, văn hóa, hành động đẹp, sáng kiến và những giá trị tích cực trong xã hội.

Ban tổ chức nhận bài đến 12h ngày 31/10. Vòng sơ loại diễn ra từ ngày 2 đến 16/11, lựa chọn 45 tác phẩm vào chung kết, gồm 15 tác phẩm mỗi hạng mục. Hội đồng giám khảo đánh giá tác phẩm dựa trên nội dung và thông điệp, tính sáng tạo, chất lượng thể hiện và hiệu quả lan tỏa. Các tác phẩm về văn hóa địa phương góp thêm góc nhìn về sự đa dạng bản sắc Việt Nam thông qua hình thức sáng tạo nội dung số.

Thái Anh