Christina Mott, một bà mẹ ba con ở Bắc California, từng đếm từng ngày đợi con trai cả Colton, 16 tuổi, lấy bằng lái. Cô hy vọng cột mốc này sẽ giải phóng mình khỏi nhiệm vụ đưa đón ba đứa trẻ đến ba trường học và các lớp ngoại khóa mỗi ngày.
Nhưng kỳ vọng sớm vụt tắt. Trong một lần tập lái, Colton hoảng loạn khi lỡ vượt đèn đỏ. Cậu tuyên bố hoãn việc lấy bằng vô thời hạn vì "quá sợ hãi tai nạn xe cộ". Christina buộc phải tiếp tục làm tài xế cho các con, giống như nhiều phụ huynh cùng trang lứa đang mắc kẹt sau tay lái lâu hơn dự kiến.
"Khi 16 tuổi, thế hệ chúng tôi coi lái xe là tự do. Nhưng bọn trẻ bây giờ không nghĩ vậy", Christina nói và cho biết con trai thậm chí không nhớ đường đến cửa hàng tạp hóa gần nhà nếu thiếu bản đồ dẫn đường bằng GPS.
Hiện tượng thanh thiếu niên "đạp phanh" trước cột mốc trưởng thành đang trở thành xu hướng tại Mỹ. Số liệu từ Cục Đường bộ Liên bang cho thấy năm 1983, khoảng 50% người 16 tuổi có bằng lái. Đến năm 2022, con số này giảm xuống chỉ còn 25%. Dữ liệu chỉ ra đa số vẫn sẽ lấy bằng, nhưng họ đợi lâu hơn nhiều.
Xu hướng "trì hoãn lái xe" song hành với việc Gen Z chậm chạp hơn trong các mốc xã hội khác so với thế hệ trước. Họ quan hệ tình dục ít hơn, kết hôn và lập gia đình muộn hơn. Họ cũng ít ra ngoài và uống rượu bia hơn nhờ sự thuận tiện của mua sắm và giao tiếp trực tuyến.
Nhiều người trẻ Mỹ ngày càng ngại lấy bằng lái xe ôtô vì chi phí cao và nỗi sợ giao thông. Ảnh minh họa: iStock
Nỗi sợ và sự trì hoãn trưởng thành
Giáo sư tâm lý học Jeffrey Jensen Arnett tại Đại học Clark nhận định, động lực lấy bằng của giới trẻ thập niên cũ gắn liền với nhu cầu hẹn hò và giao tiếp xã hội. Gen Z ngày nay vẫn có nhu cầu đó, nhưng họ tương tác qua màn hình nhiều hơn là gặp gỡ trực tiếp.
Sự tiện lợi của các ứng dụng gọi xe như Uber, Lyft cũng khiến nhu cầu cấp thiết của việc cầm lái giảm sút. Ngay cả Dara Khosrowshahi, CEO của Uber, cũng thừa nhận ông phải chật vật thuyết phục con trai 18 tuổi đi học lái xe.
Tình trạng này khiến nhiều bậc cha mẹ thuộc thế hệ Gen X phải lên các diễn đàn như Reddit than phiền. Một người ví con mình là "hoàng tử ghế phụ 21 tuổi". Thay vì con cái nài nỉ cha mẹ giao chìa khóa xe, giờ đây phụ huynh phải nài nỉ ngược lại.
Giselle Greenwood, sống tại ngoại ô Houston, ví việc ép con trai 17 tuổi lấy bằng giống như "đẩy con xuống vực". Cô và các phụ huynh trong nhóm thể thao phải bốc thăm để chia lịch đưa đón những đứa con sức dài vai rộng.
Sự thúc ép từ cha mẹ đôi khi cũng không hiệu quả. Sarah Wilson, 50 tuổi ở Nashville, ngừng đưa đón cô con gái 16 tuổi để ép con đi học lái. Kết quả, cô bé chọn đi xe buýt. Hiện dù đã vào đại học, con gái cô vẫn chưa biết lái xe và chủ yếu đi xe đạp hoặc nhờ bạn bè.
Robert Roble, tài xế Lyft tại Georgia, nhận thấy ngày càng nhiều thanh thiếu niên đặt xe đi làm thêm hoặc tập thể thao. Chủ tịch Uber Andrew Macdonald xác nhận dữ liệu cho thấy hầu hết trẻ 16 tuổi hiện không mặn mà với bằng lái.
Rào cản chi phí và kỹ năng
Bên cạnh tâm lý, chi phí là rào cản lớn. Giá xe cũ và phí bảo hiểm tại Mỹ tăng vọt những năm gần đây. Nhiều trường công lập đã cắt giảm chương trình dạy lái xe miễn phí. Tại Ohio, chi phí một khóa học lái xe lên tới 700 USD khiến nhiều gia đình nản lòng.
Ngoài ra, việc lớn lên cùng màn hình điện tử đã thay đổi cách Gen Z xử lý tình huống thực tế. Nghiên cứu năm 2025 của Mass General Brigham chỉ ra rằng, tài xế tuổi teen dành khoảng 21% thời gian lái xe để nhìn điện thoại. Sự mất tập trung này càng làm tăng nỗi lo lắng của cả phụ huynh lẫn con cái khi tham gia giao thông.
Dù vậy, tại một quốc gia mà 90% hộ gia đình sở hữu ôtô như Mỹ, việc không biết lái xe đồng nghĩa với sự phụ thuộc. Alma Benitez, 24 tuổi, từng mất nhiều cơ hội việc làm vì phải dựa vào bố và anh trai đưa đón. Cô chỉ thực sự tự do khi lấy bằng năm 21 tuổi.
"Việc trì hoãn không thay đổi được thực tế là chúng ta vẫn cần kỹ năng này", bà mẹ Greenwood nói và cho biết sẽ cứng rắn hơn với cậu con trai út 14 tuổi trong việc tập lái.
Trở lại California, Colton Mott đang tìm lại sự tự tin. Cậu bắt đầu học lái xe trở lại và đã đăng ký lịch thi. Mẹ cậu cho biết Colton đang rất hào hứng cầm vô lăng mỗi ngày.
Minh Phương (Theo Insider)