Rosenior không dùng mạng xã hội, nhưng ông khó có thể tránh khỏi những đồn đoán về tương lai. Người đã đưa Strasbourg về đích thứ 7 ở Ligue 1 mùa trước biết rõ ông đang được cân nhắc cho vị trí HLV trưởng tại Chelsea. "Các học trò của tôi đã đùa vài câu trên sân tập, họ nài nỉ tôi đừng rời đi", Rosenior nói với các phóng viên Pháp ngày 2/1, bốn ngày trước khi ông xác nhận công việc mới.
Việc thẩm tra lý lịch Rosenior khá đơn giản đối với ban lãnh đạo Chelsea, nếu họ quyết định tiến tới việc bổ nhiệm ông. Strasbourg là CLB chị em với Chelsea, khi cả hai cùng thuộc sở hữu của tập đoàn BlueCo. Nói cách khác, từ khi dẫn dắt đội bóng vùng Alsace, Pháp vào tháng 7/2024, nhà cầm quân 41 tuổi đã làm việc dưới cùng cấu trúc thượng tầng trong 18 tháng qua, và thường xuyên trao đổi với các lãnh đạo cấp cao tại CLB tây London.
Rosenior từng có gần 150 trận chinh chiến tại Ngoại hạng Anh, trong màu áo của những Fulham, Hull City và một giai đoạn ngắn cùng Brighton. Từng đặt mục tiêu trở thành một hậu vệ cánh hàng đầu, nhưng cựu cầu thủ sinh năm 1984 chỉ chạm tới cấp độ U21 Anh. Nghiệp cầm quân dường như mới là định mệnh của ông.
Định mệnh trên ghế huấn luyện
Rosenior là một người Anh gốc Sierra Leone. Cùng với Will Still, họ là những đại diện đầu tiên của trường phái huấn luyện kiểu Anh xuất hiện tại Pháp sau nửa thế kỷ. Still từng nghiện game Football Manager và về sau làm HLV nhà nghề ngoài đời thực, mùa 2022-2023 gây sốt toàn cầu khi CLB chủ quản Reims chấp nhận đóng phạt mỗi trận do ông không có bằng UEFA Pro theo tiêu chuẩn dẫn dắt một đội ở top 5 giải châu Âu.
Rosenior lại khác, là dân chuyên, được đào tạo bài bản và đã có bằng cấp đầy đủ. Ngay khi còn thi đấu, ông đã lấy bằng HLV, công việc ông được tiếp xúc từ bé, thuở còn ngồi cạnh cha mình. Cha của ông, Leroy Rosenior, là một trong những HLV da màu đầu tiên của bóng đá Anh thập niên 1990, từng dẫn dắt các CLB hạng dưới và sau này được trao huân chương MBE vì những đóng góp trong chiến dịch chống phân biệt chủng tộc.
"Làm HLV là thiên chức và mục tiêu đời tôi", Rosenior nói năm 2022. "Tôi đã chuẩn bị cho việc này suốt 26 năm. Nó nằm trong máu tôi rồi. Tôi thường ở bên cha khi ông chuẩn bị bài nói chuyện với đội, trong phòng thay đồ khi ông truyền đạt, và trên băng ghế chỉ đạo trong trận đấu. Các bạn thấy những bức ảnh cũ của Brian Clough trên băng ghế cùng con trai Nigel. Với tôi cũng vậy. 10 tuổi, tôi đã hò hét chỉ đạo các cầu thủ mỗi khi theo cha đến sân".
Từ mẫu giáo, Rosenior đã quan tâm đến logic và chiến lược, các giáo viên khuyên cha mẹ ông ghi danh con trai vào trường dành cho trẻ em tài năng xuất chúng. Năm 9 tuổi, ông ngấu nghiến sách về chiến thuật bóng đá, trong đó có tác phẩm kinh điển dành cho những HLV tương lai của huyền thoại Charles Hughes, từng là tác giả cuốn cẩm nang huấn luyện tại LĐBĐ Anh và tiên phong trong chiến thuật chơi bóng dài.
Chỉ tưởng tượng về sự nghiệp thôi là chưa đủ. Thời quần đùi áo số, Rosenior tận dụng mọi khoảnh khắc để tích lũy kinh nghiệm. Ông dẫn dắt các buổi tập cho đội trẻ ở các CLB ông trải qua. Lúc chấn thương, Rosenior đứng ở cửa đường hầm xem trận đấu, tự đặt bản thân vào góc quan sát của HLV và học cách ra quyết định nhanh từ vị trí đó.
Năm 32 tuổi, khi đang cùng Brighton tranh vé lên Ngoại hạng Anh, Rosenior lấy bằng HLV UEFA Pro. Năm cuối trước khi treo giày, ông còn tham gia viết lách, chuyên mục bình luận bóng đá lẫn các vấn đề xã hội hàng tuần cho báo Anh Guardian, công việc mà Rosenior tin rằng đã ảnh hưởng đến phong cách huấn luyện của mình về sau. Dữ liệu lưu trữ vẫn còn đó, với bài báo gần nhất là tháng 6/2020 – một thư ngỏ mỉa mai gửi đến Tổng thống Donald Trump về nạn phân biệt chủng tộc và bất bình đẳng.
Giải nghệ, Rosenior ở lại Brighton, làm trợ lý cho đội U23, thỉnh thoảng tham gia bình luận trên đài Sky Sports. Những ấn tượng tốt có được ở CLB miền Nam nước Anh sau này trở thành viên gạch lát nên hành trình đưa ông đến Strasbourg. Paul Winstanley và Sam Jewell, lần lượt là đồng Giám đốc Thể thao và Giám đốc Tuyển trạch Toàn cầu của Chelsea, đều từng làm việc ở Brighton. Cả hai cùng giới thiệu Rosenior với ông chủ Todd Boehly của BlueCo.
Thử thách tại Strasbourg không dễ dàng. Sân Stade de La Meinau luôn được lấp đầy bởi 20.000 khán giả, và con số này sẽ sớm lên tới 30.000 sau khi cải tạo. Người hâm mộ nơi đây từng nếm trải đủ cay đắng từ sụp đổ đến tái sinh. Họ thà sống khiêm tốn nhưng giữ bản sắc hơn là chạy theo những giá trị xa lạ.
Sự xuất hiện của giới chủ BlueCo hè 2023 bị tiếp đón bằng những ánh mắt nghi ngại, phản đối vì mô hình sở hữu đa CLB. Giữa Chelsea và Strasbourg đã trao đổi 11 cầu thủ, và nhóm CĐV ultras Ultra Boys 90 của đội bóng Pháp phản đối tình trạng bị coi là "sân sau", bằng cách im lặng trong 15 phút đầu các trận đấu. Strasbourg kết thúc mùa 2023-2024 với cách biệt 10 điểm so với nhóm xuống hạng và quyết định đại tu đội hình theo hướng trẻ hóa toàn diện, kể cả băng ghế chỉ đạo.
Rosenior sau đó được mang về, bấy giờ sở hữu hành trang là những tháng tạm quyền ngắn ngủi đưa Derby County qua giai đoạn suýt phá sản và một năm rưỡi dẫn dắt Hull City. HLV 41 tuổi từng nói trên The Athletic rằng quãng ngày làm trợ lý cho Wayne Rooney trước khi thay thế cựu danh thủ Man Utd ở Derby đã cho ông kinh nghiệm quý báu, gián tiếp học được "kỹ năng quản lý áp lực, quản lý nhân sự từ Sir Alex Ferguson".
Phong cách độ lượng và những mảnh ghép Lego
Triết lý của Rosenior dựa trên sự gắn kết và lòng tin tuyệt đối. Ông từng khiến tất cả ngỡ ngàng với phương pháp không giống ai trong vai trò HLV trưởng của Hull từ 2022-2024. "Đôi khi các cầu thủ đến sân tập, nhưng thay vì chạm bóng, tôi tổ chức thi... lắp ráp Lego", Rosenior kể. "Tôi tin rằng động lực làm việc nhóm và thời gian bên nhau cũng quan trọng chẳng kém gì các bài tập trên sân cỏ".
Rosenior không chỉ phát triển cầu thủ mà còn trực tiếp lôi kéo những tài năng trẻ như Fabio Carvalho hay Jaden Philogene về đội nhờ khả năng xây dựng quan hệ cá nhân. Cách tiếp cận của ông nhấn mạnh vào sự đồng cảm, vốn chịu ảnh hưởng từ người mẹ Karen, một nhân viên công tác xã hội.
"Khi tôi 16 tuổi, mẹ tôi bắt đầu nhận nuôi trẻ em", Rosenior từng kể trên báo Anh The Times. "Bà có lẽ đã ảnh hưởng tích cực đến cuộc đời của hàng trăm đứa trẻ. Bà nhận nuôi, chăm sóc trước khi bọn trẻ rời đi sau một hoặc hai năm. Tôi chịu ảnh hưởng lớn từ mẹ vì bà quan tâm đến con người, nếu ai đó mắc lỗi hoặc cư xử không tốt, hẳn đằng sau có lý do".
Bước ngoặt tư duy đến với Rosenior từ việc quan sát Brighton của Roberto De Zerbi. Nhìn cách một đội bóng nhỏ tự tin chơi pressing một-kèm-một sòng phẳng trước Man City, Rosenior đã thay đổi hoàn toàn hệ tư tưởng từ phòng ngự khu vực sang lối chơi chủ động, cường độ cao. Ông truyền lửa cho học trò, đặt họ trước lựa chọn: tiếp tục an phận hay thực hiện một bước tiến hóa? Câu trả lời là tất tay.
Dưới bàn tay Rosenior, một Hull từng mấp mé xuống hạng với kinh phí thấp đã kết thúc mùa giải chỉ cách nhóm play-off thăng hạng đúng 3 điểm. Nghịch lý trớ trêu là nhà cầm quân sinh ra ở Nam London nhận trát sa thải vào cuối mùa, ngay sau khi được đề cử giải thưởng HLV hay nhất năm ở giải hạng Nhất Anh 2023-2024.
Tuy được tiến cử bởi những "người cũ" tại Brighton, Rosenior thuyết phục thành công giới chủ BlueCo để đến Strasbourg nhờ vào bản thuyết trình PowerPoint dài 450 trang, dựa trên vốn kiến thức học được từ sân cỏ lẫn nguồn sách vở phong phú, như việc đọc tự truyện của Sir Alex Ferguson, Brian Clough và các HLV bóng bầu dục Mỹ Pete Carroll và Bill Walsh, cùng với John Wooden của bóng rổ. Rosenior suy tư, am hiểu sâu rộng và đề cao tầm quan trọng của mối liên hệ giữa con người và văn hóa đội bóng.
Ở CLB vùng Alsace, ông không áp dụng hình thức kỷ luật phạt tiền hoặc đặt quy tắc cứng nhắc, không có giờ giới nghiêm, ngoại trừ họp đội luôn được ấn định lúc 10h30 sáng hàng ngày. "Nếu tạo được lòng tin và sống đúng mực, các cậu sẽ là một phần của đội bóng này", Rosenior từng nói với các cầu thủ Strasbourg. "Nếu không, không có gì cả". Ít quy tắc không khiến ông trở nên mềm yếu. Ví dụ, đội trưởng Emmanuel Emegha của Strasbourg từng bị treo giò vì phát biểu trên truyền thông đi ngược lại tinh thần tập thể.
"Ngày nay, chính các cầu thủ mới là người kiểm soát tình hình, thời mà HLV nắm quyền sinh sát tuyệt đối đã qua lâu rồi", Rosenior từng nói trên The Athletic. "Nếu tôi đối xử tệ với họ, một cuộc gọi cho người đại diện, người đại diện gọi CLB, thế là mất phòng thay đồ, HLV xong đời. Nhưng nếu bạn ân cần với người của mình, họ sẽ ân cần lại bạn. Một lời nói không đúng lúc khi nóng nảy có thể khiến bạn đánh mất lòng tin của một ai đó mãi mãi. Có những cầu thủ đôi khi đến muộn, nhưng tôi muốn biết lý do vì sao họ muộn, thay vì phạt tiền hoặc kỷ luật. Vấn đề đôi khi chỉ là khác biệt về văn hóa giờ giấc, ví dụ họ hàng gốc Sierra Leone của tôi đôi khi 7h tối mới đến tiệc gia đình dù đã hẹn trước là 3h chiều".
Mùa 2024-2025, Strasbourg cán đích thứ bảy ở Ligue 1, lần thứ hai kể từ 1981 mới vươn cao đến vậy, giành vé dự Conference League qua play-off. Hè 2025, với nguồn lực từ BlueCo, Strasbourg là đội chi tiêu mạnh nhất tại Pháp với gần 150 triệu USD, hơn cả PSG. CLB cũng được đầu tư 187 triệu USD để cải tạo SVĐ.
Sau giai đoạn đầu từng đua tranh sòng phẳng với PSG ở ngôi đầu Ligue 1, hiện Strasbourg tụt xuống vị trí thứ bảy. Nhưng ở Conference League, đội vẫn đang dẫn đầu bảng điểm giai đoạn đấu bảng.
Dù được đầu tư và mang tham vọng lớn, Rosenior quan niệm rằng đội bóng để đi đường dài không được phép sợ mắc sai lầm. "Cách chúng tôi phản ứng khi thất bại nói lên nhiều điều", ông giải thích. "Nếu một cầu thủ phản ứng tích cực, những người khác sẽ nhìn vào đó, tạo nên động lực cho cả đội. Thế nên trong giao tiếp, tôi tập trung vào những điểm sáng. Tôi thà khen ngợi một tình huống lùi về bọc lót ở phút cuối hơn là mổ xẻ một pha bóng hỏng".
Bao dung với sai lầm là điều cần thiết tại Strasbourg, bởi đây là đội bóng trẻ nhất châu Âu. Theo CIES Football Observatory, Strasbourg có độ tuổi trung bình thấp kỷ lục: 21,4 tuổi. Để so sánh, đội xếp thứ hai là PSG có độ tuổi trung bình là 23,9. Strasbourg dưới thời Rosenior cũng đi vào lịch sử khi là đội đầu tiên trong 5 giải VĐQG hàng đầu châu Âu từng ra sân với đội hình 100% cầu thủ sinh từ năm 2000 trở đi.
"Nếu mắc lỗi, hãy sữa chữa và bước tiếp", ông giải thích. "Cũng như khi tìm kiếm cầu thủ, tôi chú ý đến đến những người nỗ lực để có bóng. Tôi cũng muốn biết mọi thứ về họ, không chỉ là chuyện chuyên môn thuần túy. Tôi muốn hiểu về gia đình, cảm xúc và mọi khía cạnh trong cuộc sống thường nhật của họ".
Rosenior học cách quan sát ngôn ngữ cơ thể để thấu hiểu cả những người khép kín nhất. Ông hỏi thăm về sức khỏe của vợ, bạn đời họ, hay đơn giản là họ đã xem bộ phim mới ngoài rạp chưa. Đó không phải là những câu xã giao hời hợt, mà là những cuộc đối thoại chân thành với từng cá nhân. Các trợ lý thường trêu ông là "lắm chuyện", nhưng Rosenior khẳng định đó là phương châm làm việc.
"Tôi kiên định với việc tìm hiểu câu chuyện của mỗi người", ông nói. "Từ đó, ta mới có thể đưa ra những quyết định giúp họ phát triển và khai phá tiềm năng. Tôi đến đây với tâm thế thấu hiểu tất cả để cùng xây dựng một tập thể giúp mỗi người trở thành phiên bản tốt nhất của họ. Sự chân thành là tối quan trọng. Ai cũng muốn được công nhận, và khi đó, họ mới cống hiến hết mình".
Rosenior cũng có những quy tắc rõ ràng về cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Ông không ngại cho các cầu thủ và ban huấn luyện nghỉ thêm nếu thấy họ mệt mỏi. Ông sẵn sàng cho họ về nhà sớm nếu công việc đã hoàn tất.
"Nhiều người nghĩ tôi điên khi cho cầu thủ nghỉ nhiều như vậy. Họ nói chưa từng gặp điều đó bao giờ. Nhưng các buổi tập của tôi rất nặng và đòi hỏi sự tỉ mỉ. Lượng thông tin tôi truyền tải là rất lớn, và họ cần thời gian để tiêu hóa. Làm sao tôi có thể đòi hỏi sự tập trung và thấu hiểu tối đa nếu họ đang bị quá tải?", nhà cầm quân sinh năm 1984 phản biện.
Đường lối chiến thuật
Rosenior cũng ý thức được rằng làm công tác "cảm xúc" thôi là không đủ, dù từng tuyên bố "HLV bóng đá chỉ có 10% là về bóng đá". Sau khi nghiên cứu Barca của Pep Guardiola, Arsenal của Arsene Wenger hay AC Milan của Arrigo Sacchi, ông đúc kết rằng: Những đội bóng mạnh nhất đơn giản là những tập thể thích được ở bên nhau và chơi bóng cùng nhau.
Strasbourgh của Rosenior là một tập thể với cấu trúc linh hoạt, dù khi kiểm soát bóng họ thường triển khai qua khối 3-2-2-3, với hậu vệ phải thường di chuyển vào giữa sân để tạo ra tứ giác trung tuyến, giống Chelsea của Enzo Maresca. Phong cách pressing một-kèm-một trên toàn bộ mặt sân thường được áp dụng. Strasbourg gây áp lực tầm cao quyết liệt, dồn quân vào khu vực có bóng đồng thời cắt đứt các đường chuyền của đối thủ. Khác với các đội khác thường pressing từ hai biên, đội của Rosenior ép trực diện từ phía trước.
"Tôi thích nghi", Rosenior nói. "Chúng tôi thay đổi hệ thống mỗi trận, đặc biệt khi không có bóng. Tôi đã dùng hàng thủ 5 người, 3 người, 4 người, 4-3-3, 4-4-2, 3-2-5... Điều đó cũng tốt cho sự phát triển của cầu thủ. Nhưng bạn phải có bộ nguyên tắc cố định về cách chơi. Việc tập trung chơi bóng từ tuyến dưới không có nghĩa tôi không biết phòng ngự. Tôi muốn là HLV muốn chiến thắng, muốn kết hợp giữa cái đẹp và thực dụng".
Ở Ligue 1 mùa hiện tại, Strasbourgh của Rosenior là đội chuyền bóng nhiều thứ ba, sau PSG của Luis Enrique và Marseille của De Zerbi. Số đường chuyền mỗi chuỗi kiểm soát bóng trung bình đạt 4,43, so với 4,17 của Chelsea. Dù thực hiện ít đường chuyền dài nhất giải, đội chủ sân La Meinau vẫn sẵn sàng đá trực diện khi khoảng trống mở ra.
Họ chuyền nhanh với tốc độ luân chuyển bóng trung bình đến khung thành đối phương khoảng 1,64 m/giây (gần tương đương Chelsea là 1,66), sử dụng các pha phối hợp ngắn ở giữa sân với những tình huống chạy chỗ cắt mặt người thứ ba. Nguyên tắc "up, back, through" (chuyền tiến công, trả về, chọc khe) được áp dụng nhuần nhuyễn, là kết quả của lao động trên sân tập và các buổi phân tích video cá nhân 30-45 phút mà Rosenior và ban huấn luyện tiến hành với các cầu thủ.
Dù kiểm soát bóng nhiều thứ sáu Ligue 1 với trung bình 53,2%, Strasbourg gặp khó khăn trong việc chuyển hóa thành ưu thế ở một phần ba sân phía cầu môn đối phương, nơi họ có số lần chạm bóng xếp thứ 10 Ligue 1, dẫn đến số dứt điểm xếp tận 15 (10,76 mỗi 90 phút), trong khi giá trị bàn thắng kỳ vọng xG xếp thứ 8 (1,38 mỗi 90 phút). Dù một khi tạo ra cơ hội, chúng thường có chất lượng cao, phản ánh qua xG mỗi cú dứt điểm là 0,14, đồng cao nhất giải bên cạnh Monaco.
Strasbourg cũng mắc 17 lỗi dẫn đến các bàn thua, nhiều nhất Ligue 1 cùng một đội khác, là hậu quả của việc mạo hiểm ở phần sân nhà và dâng cao nhiều cầu thủ, dẫn đến dễ bị phản công ở hai biên.
Strasbourg trung bình có số chuỗi pressing xếp thứ tám, và số lần đoạt lại bóng tầm cao thứ sáu với 8,41 lần mỗi 90 phút. Tuy nhiên, họ cũng gặp khó trong việc chuyển hóa các tình huống gây áp lực thành dứt điểm, chỉ 15,4%. Nhưng ở trận hòa 3-3 với PSG mùa này, cách thức pressing của Strasbourg đạt đỉnh cao khi họ cướp bóng tầm cao hiệu quả trong hiệp một. Bấy giờ, sự linh hoạt chiến thuật của Rosenior cũng được thể hiện khi Strasbourg dùng đến bóng dài nhiều hơn để tạo ra cơ hội và ghi bàn.
Strasbourg có tỷ lệ chuyền về thấp nhất giải, nhưng tỷ lệ chuyền ngang cao nhất, phản ánh cách họ hướng bóng ra biên để tạo khoảng trống rồi cầm dẫn bóng tiến công. Đến nay, các học trò của Rosenior thực hiện nhiều pha rê bóng thứ hai Ligue 1 (18,7 mỗi 90 phút), chỉ sau PSG.
Nếu sang Chelsea thay thế Maresca, Rosenior sẽ trở thành HLV da màu thường trực thứ 10 trong lịch sử Ngoại hạng Anh, với Nuno Espirito Santo của West Ham hiện là người duy nhất còn tại vị.
Hoàng Thông tổng hợp
