Những 'Gánh mưu sinh' trên Google Maps

Khoảng 160 gánh hàng rong của người già khó khăn ở TP HCM được cộng đồng ghim lên Google Maps kèm từ khóa "Gánh mưu sinh", giúp nhiều người đắt khách.

Một tuần qua, lượng người tìm đến gánh bánh tráng trộn của bà Thanh Lan, 60 tuổi, trước cổng trường THPT Lương Thế Vinh, phường Cầu Ông Lãnh, tăng đột biến.

Bà Lan ngồi bán tại góc phố này đã 15 năm, chồng làm thợ mộc, thu nhập bấp bênh trong khi vẫn phải nuôi con học lớp 11. Thay vì chỉ phục vụ học sinh như trước, những ngày gần đây gánh hàng của bà đón nhiều người trẻ từ nơi khác tìm tới. "Khách nói thấy chỗ bán của tôi được định vị trên 'Gánh mưu sinh'. Tôi không rành điện thoại nhưng mừng vì bán hết hàng sớm", bà Lan nói.

Cách đó vài km, nhiều người cũng tìm đến gánh chè của bà Mai, 75 tuổi, trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường Xuân Hòa, nhờ chỉ dẫn từ bản đồ trực tuyến. Bà Tuyết Thu, hàng xóm của bà Mai, cho biết bà cụ chỉ dọn hàng vào buổi sáng, nhưng suốt buổi chiều vẫn có khá nhiều khách ghé hỏi mua. Khi biết bà Mai đã nghỉ bán, họ nói sẽ quay lại vào sáng hôm sau.

Những điểm bán hàng của bà Lan, bà Mai nằm trong chuỗi địa điểm mang tên "Gánh mưu sinh" do cộng đồng người dùng ẩn danh tạo ra trên ứng dụng bản đồ Google Maps.

Tính đến ngày 15/10, khi gõ từ khóa này, bản đồ hiển thị khoảng 130 điểm ghim tại TP HCM, tập trung vào nhóm người cao tuổi, người khuyết tật đang buôn bán nhỏ trên vỉa hè. Mỗi điểm ghim đều đính kèm hình ảnh, món hàng, mức giá, khung giờ hoạt động và hoàn cảnh của người bán để khách tra cứu trước khi tìm đến.

Trong danh sách hiện có trên bản đồ, nhiều trường hợp là người già neo đơn hoặc đang mang bệnh. Đơn cử, gánh nước mát tại khu vực vòng xoay ngã sáu Phù Đổng, phường Bến Thành, là của bà Bảy, 74 tuổi. Theo thông tin trên điểm ghim, bà Bảy mắc bệnh về mắt nhưng chưa có tiền điều trị, hàng ngày vẫn bán nước mát để trang trải tiền ăn và thuê trọ. Một điểm khác tại ngã ba Hoàng Hoa Thám - Trường Chinh, phường Tân Bình, giới thiệu cụ ông ngoài 90 tuổi thức khuya bên chiếc máy bơm hơi cũ để sửa xe, bơm lốp kiếm sống.

Trào lưu tìm kiếm những điểm ghim này lan rộng sau bài đăng của Bảo Trúc, 21 tuổi. Trước đó, trong lúc mở Google Maps tìm quán ăn trưa gần Bệnh viện Nhân dân Gia Định, phường Gia Định, Trúc nhìn thấy điểm ghim "Gánh mưu sinh" kèm ảnh một cụ bà tóc bạc bán bánh cam. Vài ngày sau, khi xem video về một ông cụ khiếm thị bán bánh tại phường Diên Hồng và tra cứu thử trên bản đồ, cô tiếp tục bắt gặp từ khóa tương tự.

Phát hiện hàng loạt điểm bán của người già được hệ thống hóa dưới cùng một tên gọi, Trúc chia sẻ câu chuyện lên mạng xã hội Threads, thu hút 11.000 lượt tương tác và 2.400 bình luận.

Nhiều bài đăng hưởng ứng sau đó cũng nhận về 4.000-5.000 bình luận. Người dùng mạng xã hội bắt đầu rủ nhau ghim thêm các gánh hàng rong quanh khu vực mình sống, đồng thời tra bản đồ để đi mua hàng. Bản thân Trúc cũng đã tìm đến mua bánh thuẫn của ông Quang - người khiếm thị đang nuôi vợ bệnh nặng, và ghé mua ủng hộ một cụ bà bán nước sâm.

"Tôi từng đi qua những con đường này nhiều lần nhưng chưa bao giờ chú ý đến các cụ già ngồi bán ở góc vỉa hè", Bảo Trúc nói.

Biết đến danh sách này qua mạng xã hội, Hoàng Phúc, 23 tuổi, nhân viên marketing, đã 2 lần tìm đến đường Vạn Kiếp, phường Gia Định, để mua trà chanh giã tay của ông Giành. Tuy nhiên, theo Phúc, do hầu hết người bán lớn tuổi không sử dụng điện thoại thông minh và không biết mình được đưa lên bản đồ, việc kết nối đôi khi gặp trở ngại. Đặc thù của hàng rong là di chuyển linh hoạt, phụ thuộc vào thời tiết và sức khỏe người bán nên nhiều điểm ghim chưa cập nhật kịp thời gian thực tế.

Chiều 15/10, Phúc lần theo Google Maps đến gánh hàng của bà Hai ở phường Bàn Cờ, xe bánh mì kẹp sữa đặc trên đường Phó Cơ Điều (phường Minh Phụng) và gánh xôi trên đường Tản Đà (phường Chợ Lớn), nhưng cả 3 nơi đều đã nghỉ bán hoặc dời chỗ. Theo anh, các điểm ghim sẽ phát huy hiệu quả tốt hơn nếu người tạo bổ sung khung giờ mở - đóng cửa cụ thể hoặc số điện thoại liên hệ của người bán.

Để tránh tình trạng tìm đến nơi nhưng không gặp người bán, nhiều người dùng có kinh nghiệm khuyến nghị khách mua sử dụng mục "Bài đánh giá" (Reviews) trên từng điểm ghim của Google Maps và chuyển sang chế độ lọc "Mới nhất" (Latest).

Tại đây, những người vừa ghé qua thường để lại bình luận cập nhật theo thời gian thực như "Hôm nay cụ nghỉ bán" hoặc "Bà đã hết hàng lúc 10h".

Đánh giá cao ý tưởng này của cộng đồng nhưng anh Lê Tuấn, chuyên gia digital marketing của một công ty công nghệ ở TP HCM khuyến cáo mọi người không nên lạm dụng.

Theo anh Tuấn, về mặt kỹ thuật, các điểm định vị này được người dùng tạo thông qua tính năng "Thêm địa điểm bị thiếu" (Add a missing place) trên Google Maps. Tuy nhiên, việc đặt tên hàng loạt địa điểm theo cùng một công thức "Gánh mưu sinh - [Tên món]" cho những sạp hàng lưu động, không có biển hiệu cố định ngoài thực tế cũng tiềm ẩn rủi ro bị hệ thống xóa bỏ.

Theo cơ chế kiểm duyệt tự động của Google, các điểm ghim có cấu trúc tên lặp lại hoặc không chứng minh được sự tồn tại của cơ sở kinh doanh cố định dễ bị thuật toán chống tin rác (anti-spam) quét và gỡ hàng loạt bất cứ lúc nào.

Để khắc phục tình trạng các điểm ghim rời rạc dễ bị thất lạc hoặc xóa tự động, người dùng Khang Lương đã xây dựng trang web ganhmuusinh.vn tổng hợp hơn 160 gánh hàng tại TP HCM, cung cấp đầy đủ địa chỉ, hình ảnh, món bán cùng câu chuyện hoàn cảnh của từng cụ già. Thay vì phải gõ từ khóa tìm kiếm thủ công, người mua có thể truy cập trực tiếp vào danh sách chung để định vị những gánh hàng gần nơi mình đứng

Ngoài ra, Khang Lương còn lập một danh sách định vị trên Google Maps với hơn 350 điểm ghim ở các tỉnh, thành khác toàn quốc.

Ngọc Ngân