Theo báo cáo tổng kết 2025 của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công thương, thị trường bán lẻ hàng hóa và dịch vụ Việt Nam đạt quy mô gần 270 tỷ USD, trong đó bán lẻ hàng hóa đạt khoảng 205 tỷ USD. Thị trường dự báo tăng trưởng với tốc độ bình quân khoảng 10-12% mỗi năm. Ước tính tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tại Việt Nam đến năm 2030 đạt khoảng 450 tỷ USD.
Thúc đẩy đà tăng trưởng của thị trường nội địa là sự mở rộng của các kênh bán lẻ hiện đại (siêu thị, mini mart, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi). Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, tỷ lệ qua kênh hiện đại sẽ liên tục tăng và có thể đạt mức khoảng 40% tổng doanh thu bán lẻ vào năm 2030, tương đương 180 tỷ USD.
Trong đó, Central Retail có kế hoạch từ nay đến năm 2027 sẽ đầu tư khoảng 1,38-1,44 tỷ USD để phát triển mở rộng hệ thống phân phối tại thị trường Việt Nam. Tập đoàn này hoạt động tại Việt Nam từ 2012, đến nay có khoảng 330 siêu thị, cửa hàng Go, Big C, Tops Market tại các tỉnh, thành phố trên cả nước. Tổng diện tích bán lẻ đạt 1,3 triệu m2 với khoảng 15.000 lao động. Ước tính, mỗi ngày các chuỗi trên có khoảng 500.000 lượt khách.
Người dân Hà Nội mua sắm dịp cận Tết. Ảnh: Hoàng Giang
Một ông lớn bán lẻ khác là Aeon (Nhật Bản) dự kiến đầu tư khoảng 1,5 tỷ USD để tiếp tục phát triển hệ thống phân phối và đạt mục tiêu tăng trưởng doanh thu hàng năm khoảng 30%. Tính đến cuối năm 2025, Aeon Việt Nam vận hành 8 trung tâm mua sắm; 15 trung tâm bách hóa tổng hợp và siêu thị; 45 siêu thị vừa và nhỏ; 180 cửa hàng tiện lợi; 29 cửa hàng chuyên doanh (Specialty Store); 1 cửa hàng dược mỹ phẩm. Đơn vị dự kiến đến 2030 sẽ tăng quy mô lên gấp 3 lần hiện nay.
Ông Tezuka Daisuke, thành viên Ban điều hành tập đoàn, Trưởng đại diện Tập đoàn Aeon tại Việt Nam kiêm Tổng giám đốc Aeon Việt Nam, đánh giá thị trường bán lẻ trong nước đầy tiềm năng nhờ dân số hơn 100 triệu dân. Trong khi đó, các kênh bán lẻ hiện đại mới chiếm 12-15% thị phần, mở ra dư địa dài hạn. "Việt Nam là thị trường có tốc độ tăng trưởng cao nhất của chúng tôi tại nước ngoài", ông Daisuke nói.
Lotte Mart (chuỗi siêu thị thuộc Tập đoàn Lotte Hàn Quốc) đang vận hành 15 cơ sở TP HCM, Hà Nội, Đồng Nai, Khánh Hòa, Đà Nẵng... Đơn vị này dự kiến sẽ mở thêm 2 trung tâm thương mại quy mô lớn, đặt mục tiêu tăng gấp đôi lợi nhuận đến năm 2030.
Người dân mua sắm tại trung tâm thương mại ở TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần
Trong khi đó, WinCommerce (thành viên Massan Group) đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển mạng lưới phân phối đạt khoảng 10.000 cửa hàng, hướng đến mỗi xã, thôn, bản đều có điểm WinMart+. Đến cuối năm 2025, chuỗi này có khoảng 4.600 cửa hàng toàn quốc.
Một đơn vị nội địa khác là Bách Hóa Xanh đang thực hiện chiến lược mở rộng có chọn lọc song song phân phối hàng hóa đa kênh. Mục tiêu của chuỗi này đến năm 2030 là đạt doanh thu đến 10 tỷ USD.
Saigon Co.op - thương hiệu nội đã phát triển từ những năm 1990 vẫn duy trì số lượng cửa hàng đồng thời theo đuổi chiến lược đa dạng hóa hệ sinh thái. Hệ thống phân phối của đơn vị gồm nhiều mô hình như siêu thị Co.opmart, đại siêu thị Co.opXtra, cửa hàng Co.op Food, Co.op Smile, Finelife và cửa hàng tiện lợi Cheers.
Song song các siêu thị, trung tâm thương mại quy mô lớn, nhiều chuỗi cửa hàng tiện ích, mimi mart cũng tăng điểm bán tại Việt Nam. Đơn cử, GS25 đang có 200 cửa hàng, đặt mục tiêu tăng đến 700 cửa hàng vào năm 2027. Các chuỗi khác như Circle K, 7 Eleven... cũng liên tục gia tăng số lượng điểm bán đến các đô thị mới, khu dân cư.
Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, mô hình cửa hàng tiện lợi phù hợp với cuộc sống hiện đại, bận rộn đặc biệt với người trẻ. Do đó, các cửa hàng tiện lợi với quy mô nhỏ đặt tại các khu dân cư đang có ưu thế phát triển mạnh.
Đa dạng hóa hình thức bán hàng
Ngoài việc mở rộng quy mô, các ông lớn ngành bán lẻ còn hướng tới đổi mới mô hình. Báo cáo của Cục nhận định hành vi mua sắm của người Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030 kết hợp của hai yếu tố số hóa và già hóa dân số. Về phía người tiêu dùng trẻ, nhu cầu tập trung vào tốc độ, tiện lợi, tính cá nhân hóa và tiêu dùng bền vững. Còn người cao tuổi, nhu cầu tập trung vào an toàn, hỗ trợ tận tình và sản phẩm liên quan đến chăm sóc sức khỏe. Ngoài ra, với sự phát triển kinh tế, hạ tầng và tốc độ tăng thu nhập, khu vực nông thôn trở thành thị trường nhiều sức hút.
"Sự đa dạng này buộc doanh nghiệp và hệ thống phân phối phải thay đổi xây dựng mô hình linh hoạt, đa tầng, lấy khách hàng làm trung tâm", báo cáo nêu.
Ông Nguyễn Đức Toàn - Tổng giám đốc điều hành MM Mega Market Việt Nam cho rằng sự bùng nổ của tầng lớp trung lưu, cùng nhu cầu trải nghiệm mua sắm hiện đại và tiêu dùng có trách nhiệm thúc đẩy thị trường bán lẻ Việt. Đại diện đơn vị khẳng định trong 5-10 năm tới, mô hình bán lẻ tích hợp - kết hợp giữa cửa hàng vật lý và nền tảng số, giữa sản phẩm chất lượng và giá trị bền vững, sẽ trở thành xu thế chủ đạo.
Đơn vị này triển khai mô hình trung tâm thương mại hiện đại kết hợp siêu thị với khu mua sắm, ẩm thực, dịch vụ, vui chơi, trải nghiệm; ứng dụng nhiều giải pháp quản lý số hóa, tiết kiệm năng lượng. Song song, doanh nghiệp mở kênh bán hàng qua thương mại điện tử, app đến nay chiếm khoảng 18% tổng doanh thu. Ông Toàn dự kiến tỷ lệ doanh thu từ kênh này sẽ tăng lên 25-30% trong 5 năm tới.
Trong khi đó, WinCommerce lại chọn chiến lược phủ sóng vùng nông thôn. Theo đơn vị, mô hình bán lẻ truyền thống (chợ, tạp hóa) vẫn đóng vai trò chủ đạo ở nông thôn. Còn mô hình hiện đại vẫn còn rất nhiều tiềm năng khai thác. Để cạnh tranh, đơn vị này chọn cung cấp danh mục hàng hóa có thương hiệu với hơn 2.000 mã sản phẩm khác nhau đi kèm giá cạnh tranh, không gian hiện đại. Nhờ số hóa, cùng chuỗi cung ứng nội bộ, hãng tự tin cho chiến lược mở rộng ở nông thôn đến năm 2030.
Người dân mua sắm tại một siêu thị TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần
Saigon Co.op triển khai mô hình siêu thị tích hợp khu ẩm thực để phục vụ nhu cầu trải nghiệm tại chỗ ngày càng tăng, đa dạng hóa dịch vụ cho người dùng. Ông Nguyễn Ngọc Thắng, Phó tổng giám đốc Saigon Co.op, nói đây là mô hình siêu thị thế hệ mới. Người tiêu dùng có thể mua sắm, ăn uống và trải nghiệm công nghệ như robot hướng dẫn, quầy ăn uống nhanh tự phục vụ. Tương lai, đơn vị dự kiến thử nghiệm robot tích hợp AI, máy bán tự động.
Dù triển vọng, tỷ trọng kênh bán lẻ hiện đại tại Việt Nam so với các nước trong khu vực, vẫn còn thấp. Tỷ lệ bán lẻ hiện đại tại Singapore chiếm 80-90%, Malaysia khoảng 60%.
Để cải thiện, Cục đưa ra một số khuyến nghị cho doanh nghiệp bán lẻ. Trong đó có việc tận dụng nền tảng số, phân phối hàng hóa đa kênh; tận dụng công nghệ để gợi ý sản phẩm cá nhân hóa; chú trọng nhóm sản phẩm dành cho trung niên, người cao tuổi; triển khai mạng lưới phân phối hiện đại ở khu vực nông thôn.
Hoài Phương