Khi Alysa Liu tung cú nhảy cuối cùng trong bài biểu diễn tự do tại Olympic mùa Đông Milano-Cortina 2026, cả nhà thi đấu gần như nín thở. Ít phút sau, khi điểm số xuất hiện trên bảng điện tử, khán đài vỡ òa. Nữ VĐV người Mỹ 20 tuổi giành HC vàng, khép lại cơn khát kéo dài 24 năm của trượt băng nghệ thuật Mỹ ở nội dung đơn nữ.
Màn trình diễn của Alysa Liu tại bài thi tự do, nội dung trượt băng nghệ thuật đơn nữ ở Olympic mùa Đông trên sân băng Milano, Italy tối 19/2/2026. Ảnh: AP
Trong khoảnh khắc ấy, máy quay truyền hình bắt gặp một người đàn ông đứng lặng phía trên khán đài, đôi mắt đỏ hoe. Đó là Arthur Liu, người cha, quản lý, đồng hành và cũng là người đã hy sinh gần như cả cuộc đời để con gái có thể bay nhảy trên băng.
Màn trình diễn của Alysa Liu khiến hàng triệu người Mỹ xúc động. Nhưng phía sau "Thiên thần băng" ấy là một câu chuyện lặng lẽ và bền bỉ hơn, của một người bố bắt đầu từ con số không, rồi đặt cả cuộc đời vào ước mơ của con.
Liu là một luật sư sống tại bang California, đồng thời là một nhà hoạt động chính trị từng phải rời bỏ Trung Quốc vào năm 1989 sau khi tham gia phong trào đòi dân chủ. Khi còn là nghiên cứu sinh tại Đại học Trung Sơn ở Quảng Châu, Liu nằm trong nhóm người tổ chức biểu tình. Sau khi phong trào bị trấn áp, ông rơi vào danh sách truy nã và buộc phải chạy trốn khỏi đất nước.
Nhờ chiến dịch giải cứu những người bất đồng chính kiến mang tên "Yellowbird" (chim Hoàng tước), Liu được đưa sang Hong Kong rồi xin tị nạn tại Mỹ. Ông khi đó mới 26 tuổi.
Tại Mỹ, Liu làm lại từ đầu, bằng cách học luật, mở văn phòng riêng, dần ổn định cuộc sống. Nhưng đến khoảng 40 tuổi, ông đối diện một câu hỏi mà nhiều người đàn ông độc thân từng nghĩ tới: "Liệu mình có thể làm cha?".
Alysa Liu và bố Arthur Liu nhiều năm trước. Ảnh: Handout
Liu quyết định bước vào con đường ít người chọn. Ông trở thành người cha đơn thân bằng phương pháp mang thai hộ. Với sự hỗ trợ của hai người mang thai hộ và nguồn trứng hiến tặng ẩn danh, ông có năm người con. Alysa là con đầu lòng.
Tại Mỹ, số gia đình có cha đơn thân đã tăng mạnh trong nhiều thập niên qua, nhưng phần lớn hình thành sau ly hôn hoặc mất vợ. Một người đàn ông chủ động làm cha đơn thân bằng mang thai hộ vẫn là hiện tượng hiếm gặp. Ngay cả trong các nghiên cứu xã hội học, mô hình gia đình này cũng ít được chú ý.
Liu không quan tâm nhiều đến việc bản thân có khác thường hay không. Với ông, đó đơn giản là quyết định của một người muốn có gia đình.
Alysa Liu sinh ra tại Oakland, California ngày 8/8/2005. Khi cô còn nhỏ, gia đình từng sống trong căn hộ một phòng ngủ. Những năm tháng ấy, Liu vừa làm luật sư vừa chăm sóc năm đứa trẻ.
Cuộc sống không dư dả, nhưng Liu sớm nhận ra con gái lớn có một thứ gì đó đặc biệt. 5 tuổi, Alysa lần đầu bước lên sân băng. Chỉ sau một thời gian ngắn, Liu tin rằng con gái có tài năng hiếm thấy. Vì thế, ông quyết định đầu tư toàn lực.
Trượt băng nghệ thuật là môn thể thao đắt đỏ ở Olympic mùa Đông. VĐV cần huấn luyện viên riêng, biên đạo, chuyên gia thể lực, trang phục thiết kế riêng và liên tục di chuyển thi đấu quốc tế.
Liu chấp nhận tất cả.
"Tôi không tiếc tiền, không tiếc thời gian", ông từng nói trong một cuộc phỏng vấn. "Tất cả những gì tôi thấy là tài năng của con".
Ông đã chi từ 500.000 đến 1 triệu USD cho sự nghiệp trượt băng của con gái. Số tiền ấy đến từ nhiều năm làm việc và tiết kiệm.
Những khoảnh khắc đáng nhớ trong sự nghiệp của 'Thiên thần băng' Alysa Liu.
Khi Alysa mới 12 tuổi, cô trở thành nữ VĐV trẻ nhất thực hiện thành công cú triple axel (nhảy xoay ba vòng rưỡi) trong lịch sử trượt băng Mỹ. Một năm sau, cô vô địch quốc gia khi mới 13 tuổi, cũng là người trẻ nhất làm được điều này.
Nhưng phía sau ánh đèn sân băng, mọi thứ không phải lúc nào cũng dễ dàng. Liu từng tham gia sâu vào sự nghiệp của con gái, bằng cách chọn HLV, xây dựng lịch tập, quản lý các quyết định lớn. Alysa sau này nhớ lại: "Lúc đó, trượt băng gần như là công việc của bố. Không hẳn là của tôi".
Áp lực tích tụ qua nhiều năm. Sau Olympic mùa Đông 2022, khi mới 16 tuổi, Alysa bất ngờ tuyên bố giải nghệ. Liu nhìn thấy sự thay đổi rõ ràng ở con gái. "Con bé không muốn đến sân băng nữa. Nó tránh xa nơi đó bằng mọi giá", ông kể. "Nó bị tổn thương".
Trong thời gian dài, Alysa gần như rời xa môn thể thao đã gắn bó với cô từ nhỏ. Nhưng rồi, khi khoảng cách đủ lớn, cô bắt đầu nhớ lại điều khiến mình yêu trượt băng ngay từ đầu.
Năm 2024, Alysa trở lại. Lần này, cô đặt ra điều kiện, phải tự kiểm soát sự nghiệp của bản thân. Cô chọn nhạc biểu diễn, tham gia xây dựng bài diễn, điều chỉnh lịch tập và chế độ ăn. Nếu cảm thấy tập quá nhiều, cô sẽ giảm. Nếu muốn tập thêm, cô sẽ tăng.
Liu chấp nhận lùi lại một bước để thấy con trưởng thành. "Con bé có tinh thần tự do giống tôi", ông nói.
Ông Arthur Liu ngồi trên khán đài xem con gái Alysa Liu trình diễn ở Olympic mùa Đông 2026. Ảnh: BroBible
Con đường của Alysa Liu không chỉ xoay quanh thể thao. Trước Olympic Bắc Kinh 2022, Liu cho biết ông từng được phía Trung Quốc tiếp cận với ý tưởng để Alysa thi đấu dưới lá cờ quê hương, chiến lược mà Bắc Kinh từng áp dụng với một số VĐV gốc Hoa, trong đó có Eileen Gu.
Tuy nhiên, Arthur từ chối ngay lập tức.
Ông rời Trung Quốc sau khi tham gia phong trào dân chủ. Trong nhiều năm tại Mỹ, Liu vẫn tổ chức biểu tình trước lãnh sự quán Trung Quốc ở San Francisco và đại sứ quán tại Washington.
Gia đình từng sống chật vật trong căn hộ nhỏ khi Alysa bắt đầu tập luyện, nên ông hiểu giá trị của tiền bạc. Nhưng ông cũng hiểu có những thứ tiền không thể mua. "Tôi có những nguyên tắc của mình", Liu nói thêm. "Tôi sẽ không hy sinh sự chính trực".
Sau khi trở lại thi đấu, Alysa nhanh chóng lấy lại phong độ. Cô vô địch thế giới năm 2025. Một năm sau, tại Milano-Cortina, VĐV 20 tuổi bước vào cuộc thi với tư cách ứng viên đoạt huy chương. Trong đêm chung kết, Alysa trình diễn bài tự do gần như hoàn hảo, giành HC vàng thứ hai của cô ở Thế vận hội.
Trên khán đài, Arthur Liu lặng lẽ nhìn xuống sân băng. Hơn 30 năm trước, ông là một người tị nạn phải làm lại từ đầu tại Mỹ. Ông nuôi năm đứa con một mình, làm luật sư ban ngày, đưa con đi tập luyện ban đêm, và đặt niềm tin vào một tài năng nhỏ bé.
Giờ đây, cô bé ấy đang đứng trên bục cao nhất của Olympic. Liu nói chiến thắng ấy đến từ sự chăm chỉ. Nhưng với nhiều người, câu chuyện của Alysa Liu còn là minh chứng cho một điều khác, đó là tình yêu và sự kiên định của một người cha.
Trong thế giới thể thao, người ta thường nhắc đến những HLV vĩ đại hoặc những VĐV thiên tài. Nhưng phía sau mỗi thành công luôn có những nhân vật ít được chú ý hơn. Arthur Liu là một trong số đó.
Khi Alysa Liu rời sân băng với tấm HC vàng Olympic, hàng triệu người nhìn thấy một ngôi sao mới của thể thao Mỹ. Còn Liu có lẽ nhìn thấy một điều khác: cô bé 5 tuổi chập chững bước lên sân băng năm nào.
Xuân Bình tổng hợp