Nghiên cứu mua nhà thương mại tồn kho để cho thuê

Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc gợi mở phương án mua lại nhà thương mại đã xây dựng nhưng chưa bán được để cho thuê, nhằm tăng nguồn cung nhà ở cho người lao động.

Chủ trì phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản sáng 13/10, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho rằng cần nghiên cứu khả năng mua lại những căn nhà thương mại đã xây dựng nhưng chưa tiêu thụ được để phát triển nhà ở cho thuê. Việc mua lại phải bảo đảm hiệu quả, phù hợp quy hoạch và quy định pháp luật.

Theo Phó thủ tướng, nhà ở cho thuê cần được ưu tiên phát triển bởi phù hợp với đặc điểm dịch chuyển việc làm của công nhân, người lao động. Khi thay đổi nơi làm việc theo nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường, họ cần có nguồn nhà cho thuê đủ lớn, nằm gần trung tâm sản xuất, khu công nghiệp và đáp ứng điều kiện sinh hoạt.

Để phát triển phân khúc này, ông yêu cầu đa dạng hóa hình thức đầu tư, huy động doanh nghiệp tham gia, kết hợp nguồn lực nhà nước và xã hội. Việc chỉ dựa vào vốn của các cơ quan, tổ chức công sẽ khó đáp ứng nhu cầu nhà cho thuê ngày càng tăng.

Phó thủ tướng cũng yêu cầu các địa phương hoàn thành chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê năm 2026 và đến năm 2030, trong đó tăng tỷ lệ nhà cho thuê. Loại hình nhà ở cần được lựa chọn linh hoạt theo nhu cầu từng địa bàn, tránh áp dụng một mô hình cho mọi khu vực dẫn đến tình trạng nhà xây xong nhưng không có người ở.

Ông dẫn thực tế một số khu nhà được xây dựng tại vị trí chưa thuận lợi, thiếu đường kết nối, hạ tầng và các điều kiện sinh hoạt thiết yếu. Trong khi đó, phát triển nhà ở phải gắn với tổ chức không gian sống, bảo đảm sản phẩm đáp ứng nhu cầu thực tế, tránh lãng phí đất đai và nguồn vốn.

Đối với bất động sản bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm sử dụng, Phó thủ tướng yêu cầu nghiên cứu cơ chế tài chính phù hợp nhằm hạn chế đầu cơ, thúc đẩy sử dụng đất đai và bất động sản hiệu quả.

Ông cũng cho rằng không nên lo ngại khi giá nhà giảm về mức phù hợp hơn với khả năng chi trả của người dân. Điều quan trọng là duy trì thị trường lành mạnh, ổn định, tránh mất cân đối cung cầu, đầu cơ và phát triển quá nóng gây rủi ro cho nền kinh tế.

Tại cuộc họp, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh kiến nghị có cơ chế tín dụng dài hạn, lãi suất ưu đãi cho các dự án nhà ở cho thuê. Ông đề xuất sử dụng Quỹ nhà ở để mua lại căn hộ tại các dự án nhà ở xã hội, hình thành quỹ nhà cho thuê do địa phương quản lý.

Đại diện tỉnh Hưng Yên cho biết nhu cầu thuê nhà tại các khu công nghiệp ngày càng tăng nhưng việc huy động vốn đầu tư còn hạn chế. Tỉnh đề xuất có chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia, đồng thời tận dụng nguồn lực hiện có để hình thành quỹ nhà cho thuê lâu dài.

Phó chủ tịch UBND TP Hải Phòng Lê Anh Quân đề xuất nghiên cứu cách tính giá thuê đối với nhà ở được đầu tư bằng vốn nhà nước. Theo ông, có thể xem xét giảm hoặc không tính một số khoản chi phí liên quan đến yêu cầu bảo toàn vốn, nhằm đưa giá thuê về mức phù hợp với thu nhập của công nhân, người lao động.

Từ thực tế địa phương, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Kim Long đề nghị tăng quyền chủ động cho chính quyền địa phương trong lựa chọn loại hình nhà ở xã hội. Tại một số khu vực thuộc tỉnh Bình Phước trước đây, người dân có nhu cầu nhà thấp tầng, nhà riêng lẻ hơn là chung cư, nên chính sách phát triển nhà ở cần tính đến đặc điểm cư trú và tập quán sinh hoạt.

Gần 52.000 căn nhà, lô đất nền tồn kho

Tại cuộc họp, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chỉ ra ba khó khăn lớn của thị trường bất động sản hiện nay, gồm tiến độ phát triển nhà ở xã hội chậm, giá nhà cao và nhiều dự án vướng mắc kéo dài.

Theo ông, giá nhà vẫn vượt khả năng chi trả của đại đa số người dân, nhất là công nhân, người lao động và cả một bộ phận cán bộ, công chức. Trong khi đó, lượng bất động sản tồn kho có xu hướng tăng, việc tiếp cận vốn tín dụng còn khó khăn, ảnh hưởng đến sức mua và khả năng tiêu thụ sản phẩm.

Trước thực trạng này, Thủ tướng đã chỉ đạo Bộ Xây dựng rà soát đầy đủ lượng bất động sản tồn kho để có giải pháp xử lý phù hợp, đồng thời tháo gỡ khó khăn về vốn tín dụng, đặc biệt là nguồn vốn tín dụng chính sách phục vụ phát triển nhà ở.

Nhiều dự án bất động sản cũng bị đình trệ kéo dài do vướng mắc về pháp lý, đất đai và tài chính, khiến nguồn lực xã hội chưa được khai thác hiệu quả. Phó thủ tướng lưu ý bí thư cấp ủy địa phương phải trực tiếp chỉ đạo tháo gỡ những vướng mắc này.

Chính phủ đang thúc đẩy sửa đổi các quy định về đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản để giải quyết những bất cập, tạo điều kiện triển khai dự án mới.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết cả nước có 2.221 dự án bất động sản được thống kê, với tổng vốn đầu tư khoảng 6,87 triệu tỷ đồng.

Trong quý III/2026, thị trường ghi nhận 92.004 giao dịch bất động sản thành công, bằng 92% quý trước. Giá chung cư và đất nền trên thị trường thứ cấp có xu hướng giảm so với quý II nhưng vẫn ở mức cao tại các đô thị lớn. Giao dịch chủ yếu tập trung ở những dự án có pháp lý đầy đủ, vị trí thuận lợi.

Theo báo cáo của 27 trong tổng số 34 địa phương, lượng bất động sản tồn kho quý III khoảng 51.950 căn nhà, lô đất nền, tăng so với quý trước. Tuy nhiên, ông Sinh lưu ý đây mới là số liệu do các chủ đầu tư báo cáo, chưa phản ánh đầy đủ lượng tồn kho trên thị trường. Nhiều dự án còn vốn đầu tư dở dang lớn, trong khi hoạt động mua bán, chuyển nhượng bất động sản gặp khó khăn.

Nhà ở xã hội mới đạt 48% kế hoạch năm

Theo Bộ Xây dựng, năm 2026, các địa phương được giao hoàn thành hơn 97.000 căn nhà ở xã hội, nhưng 9 tháng đầu năm mới hoàn thành 46.962 căn, tương đương 48% kế hoạch.

Cả nước hiện có 947 dự án nhà ở xã hội với quy mô 910.933 căn đã hoàn thành, đang xây dựng hoặc được chấp thuận chủ trương đầu tư, tương đương 91% mục tiêu phát triển ít nhất một triệu căn. Trong đó, 363 dự án đã hoàn thành với 216.626 căn; 293 dự án đang xây dựng với 363.065 căn và 291 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư với 331.242 căn.

Đối với nhà ở cho thuê, đến hết quý III, cả nước hoàn thành 8.314 căn, đạt 48% kế hoạch năm. Bộ Xây dựng dự kiến đến cuối năm sẽ hoàn thành 18.049 căn, vượt 5% kế hoạch.

Từ tháng 6/2026 đến nay, cả nước khởi công 29 dự án với quy mô 85.594 căn, trong đó có 33.886 căn nhà ở cho thuê, chiếm khoảng 40%. Đây là nguồn cung dự kiến bổ sung cho thị trường trong thời gian tới khi các dự án hoàn thành.

Về nguồn vốn, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết đến cuối tháng 8/2026, dư nợ tín dụng bất động sản đạt khoảng 5,23 triệu tỷ đồng, chiếm hơn 25% tổng dư nợ tín dụng của nền kinh tế.

Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh việc bảo đảm nhu cầu nhà ở của người dân là vấn đề quan trọng, cần được giải quyết bằng các chính sách, giải pháp thiết thực. Chính phủ sẵn sàng lắng nghe, tiếp thu những kiến nghị hợp lý của hiệp hội, doanh nghiệp để hoàn thiện chính sách, pháp luật về nhà ở và thị trường bất động sản.

Vũ Tuân