'Nên tăng dần ngày nghỉ lễ, Tết khi sửa luật lao động'

Cục Việc làm đề xuất bổ sung Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 thành ngày nghỉ lễ khi sửa Bộ luật Lao động, người lao động hưởng nguyên lương nhằm thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị trong Nghị quyết 80. Khi được luật hóa, mỗi năm Việt Nam có 12 ngày nghỉ lễ, Tết chính thức chia làm sáu kỳ, mỗi dịp cách nhau 1-4 tháng.

GS Lê Vân Trình, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật An toàn vệ sinh an toàn lao động, cho rằng đưa Ngày Văn hóa Việt Nam trở thành nghỉ lễ hưởng nguyên lương là tiến bộ. Lao động được tham gia các hoạt động văn hóa làm giàu thêm đời sống tinh thần, điều mà nhiều người còn thiếu, nhất là khu vực sản xuất.

Nhiều năm nghiên cứu về vấn đề lao động, ông phân tích ngày nghỉ lễ gần cuối tháng 11 không ảnh hưởng nhiều tới đơn hàng hay kế hoạch sản xuất của doanh nghiệp. Bởi đầu quý III hàng năm là lúc nhà máy tăng tốc cho đơn hàng dịp cuối năm - thời điểm mà sức mua cao gấp 1,3-1,6 lần bình thường, đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

Điểm đến của hàng xuất khẩu thường là châu Âu, nơi nghỉ lễ kéo dài từ dịp Noel đến đầu năm mới. Bốn tuần trước Noel được coi là thời điểm vàng và càng cận kề thì hoạt động mua sắm càng giảm để dành cho nghỉ ngơi, lễ hội đón năm mới. Nếu cuối tháng 11 mới sản xuất sẽ không kịp đơn hàng nên doanh nghiệp phải chuẩn bị ít nhất vài ba tháng.

GS Trình đánh giá số ngày nghỉ lễ, Tết chính thức của Việt Nam còn thấp so với nhiều quốc gia phát triển. "Đã đến lúc nghiên cứu sửa Bộ luật Lao động theo hướng tăng ngày nghỉ lễ trong năm, giảm giờ làm việc bình thường khi điều kiện kinh tế xã hội đất nước dần cải thiện", ông kiến nghị.

Về việc tính toán bổ sung vào ngày nghỉ nào cho hợp lý, theo GS Trình, nhiều người muốn tăng nghỉ Tết Âm lịch nhiều hơn 5 ngày chính thức. Nhưng Tết cổ truyền thường rơi vào cuối tháng 1 đầu tháng 2 Dương lịch khi phần lớn các quốc gia đón năm mới xong thì Việt Nam bắt đầu kỳ nghỉ dài nhất năm. Để phù hợp hội nhập, cần cân nhắc bổ sung ngày nghỉ vào dịp Tết Dương lịch.

Ông Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Lao động Thương binh và Xã hội (cũ), cho biết trước khi sửa đổi Bộ luật Lao động 2019, số ngày nghỉ lễ chính thức là 10. Nhiều ý kiến kiến nghị tăng thêm 2-3 ngày song cuối cùng chốt 11 ngày.

Theo ông, tiến trình sửa luật nên nghiên cứu từng bước tăng số ngày lễ, Tết trong bối cảnh kinh tế xã hội dần phát triển. Kéo giãn các kỳ nghỉ trong năm mang lại nhiều lợi ích như nâng cao đời sống tinh thần, kích cầu tiêu dùng xã hội. Song tiến trình tăng ngày nghỉ lễ, Tết cũng cần gắn liền với cải thiện năng suất lao động để hài hòa lợi ích đôi bên, đánh giá kỹ tác động lên doanh nghiệp.

Chủ trương tăng thêm ngày nghỉ 24/11 hưởng nguyên lương nhận được 99,4% đồng tình theo các cấp độ khác nhau, 0,6% còn lại ý kiến khác, theo kết quả khảo sát trực tuyến của Công đoàn Việt Nam với hơn 84.000 ý kiến. Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó chủ tịch Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, cho biết phần lớn lao động mong sớm thể chế hóa để được thụ hưởng thêm ngày nghỉ.

Trong quá trình sửa đổi bổ sung Bộ luật Lao động, trên cơ sở lấy ý kiến người lao động, Công đoàn sẽ xem xét kiến nghị số ngày nghỉ lễ, Tết phù hợp với mặt bằng chung khu vực, nhất là các nước phát triển tương đương, cùng thực tiễn năng suất làm việc, điều kiện phát triển kinh tế xã hội. Chính sách nhằm giúp lao động có chế độ nghỉ ngơi tái tạo sức lực, phù hợp truyền thống Việt Nam.

Công đoàn Việt Nam nhiều năm kiến nghị bổ sung ngày nghỉ lễ bởi cho rằng số ngày chính thức hiện hành thấp hơn nhiều so với bình quân 15-17 ngày của các nước trong khu vực. Việc bổ sung ngày nghỉ cũng nhằm kéo giãn các kỳ lễ trong năm khi chưa giảm giờ làm việc xuống dưới 48 tiếng mỗi tuần, tạo lợi ích nhiều mặt từ chăm sóc sức khỏe tinh thần lao động, thêm thời gian cho gia đình đến kích cầu du lịch, kinh tế, hoạt động văn hóa.

Năm 2019 khi tham gia sửa đổi Bộ luật Lao động, Công đoàn từng kiến nghị tăng thêm 3 ngày nghỉ lễ bởi khi đó Việt Nam chỉ có 10 ngày nghỉ chính thức. Song khi Bộ luật được thông qua, số ngày nghỉ chính thức chỉ tăng thêm một, trước hoặc sau dịp Quốc khánh (ngày 1/9 hoặc 3/9) tùy từng năm do Chính phủ lựa chọn. Nghỉ chính thức tổng cộng 11 ngày.

Về phía doanh nghiệp, ông Ko Tae Yeon, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Hàn Quốc tại Việt Nam cho biết tán thành với việc bổ sung ngày nghỉ lễ để lao động nghỉ ngơi, song mong muốn Chính phủ sớm thông báo để các doanh nghiệp chủ động kế hoạch sản xuất phù hợp.

Việt Nam có 11 ngày nghỉ lễ chính thức gồm Tết Dương lịch 1 ngày, Tết Nguyên đán 5 ngày, giỗ Tổ Hùng Vương 1 ngày, dịp 30/4-1/5 là 2 ngày, Quốc khánh 2 ngày. Tại Đông Nam Á, Campuchia có nhiều ngày nghỉ nhất, dao động 18-22; Philippines 13-18 ngày.

Nhiều nước châu Âu và Bắc Mỹ không có quá nhiều ngày nghỉ lễ, thường chỉ 10-14 ngày, nhưng lao động được hưởng chế độ nghỉ phép năm dài, phổ biến 20 -30 ngày. Thay vì dồn thời gian nghỉ vào các dịp lễ, phương Tây chuyển sang quyền nghỉ phép cá nhân, giúp người lao động chủ động sắp xếp thời gian.

Phương Hà