"Tôi sẵn sàng khởi động lại nỗ lực trung gian của Mỹ đối với Ai Cập và Ethiopia để giải quyết dứt điểm, có trách nhiệm với vấn đề 'chia sẻ nguồn nước sông Nile'", Tổng thống Donald Trump viết trong bức thư gửi người đồng cấp Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi được Nhà Trắng công bố ngày 16/1.
"Mỹ khẳng định không quốc gia nào trong khu vực này được đơn phương kiểm soát nguồn tài nguyên quý giá của sông Nile và làm phương hại đến các nước láng giềng trong quá trình đó", ông cho hay.
Tổng thống Trump tại căn cứ liên hợp Andrews, Maryland, hôm 16/1. Ảnh: AFP
Lãnh đạo Mỹ cam kết rằng Đập thủy điện Đại Phục hưng Ethiopia (GERD) sẽ là "ưu tiên hàng đầu" trong chương trình nghị sự của mình. Ông hy vọng có thể tìm ra giải pháp giúp cung cấp nguồn nước ổn định cho Ai Cập và Sudan, đồng thời cho phép Ethiopia bán hoặc cung cấp điện tới hai quốc gia này.
Ethiopia hồi tháng 9/2025 khánh thành GERD, dự án thủy điện lớn nhất châu Phi với chi phí xây dựng khoảng 4 tỷ USD, giúp tăng hơn gấp đôi công suất điện của nước này.
Tổng thống Sisi gọi con đập là "mối đe dọa mang tính sống còn", do Ai Cập đang trong tình trạng khô hạn và phải phụ thuộc vào sông Nile cho 97% nhu cầu nước.
Nỗ lực trung gian của Mỹ, Ngân hàng Thế giới, Nga, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Liên minh châu Phi đều đã thất bại trong thập kỷ qua nhằm giải quyết những tranh chấp xoay quanh con đập.
Vị trí đập thủy điện GERD ở Ethiopia (chấm vuông màu đỏ). Đồ họa: Reuters
Tổng thống Trump từng nói ông mong muốn tìm ra giải pháp hòa bình cho vấn đề, cảnh báo khả năng Ai Cập "sẽ thổi bay con đập đó". Bình luận này gây sốc cho cả Ai Cập và Ethiopia, quốc gia đã triệu tập đại sứ Mỹ để yêu cầu làm rõ và tuyên bố sẽ kháng cự lại mọi cuộc tấn công.
Vũ Hoàng (Theo AFP, Reuters)