Bộ sưu tập linh vật ngựa trong gốm xưa Nam bộ được anh Chu Văn Nam, Chủ nhiệm CLB Di vật, cổ vật Biên Hòa hơn 10 năm nay vừa cho ra mắt nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026 tại Bảo tàng Đồng Nai.
Với đời sống người dân Nam Bộ, ngựa gắn liền với quá trình mở cõi, ngựa thồ hàng, ngựa chở người... nên những vật dụng gốm luôn gắn liền với linh vật này.
Linh vật Tướng quân xuất trận đang trưng bày tại Bảo tàng Đồng Nai với niên đại khoảng 1960 thuộc dòng gốm Thành Lễ.
Đây là dòng gốm ra đời tại Việt Nam vào cuối thập niên 1950, tiêu biểu cho sự bùng nổ của nghệ thuật tạo hình trẻ. Dòng gốm được đánh giá là sự kết hợp giữa mỹ thuật truyền thống dân tộc với phong cách Art Deco thịnh hành trên thế giới thời bấy giờ.
Hiện nay tại các xưởng sản xuất gốm xuất khẩu Biên Hòa vẫn chọn những mẫu linh vật ngựa để sản xuất. Ngoài các hình mẫu cũ truyền thống thì các linh vật ngộ nghĩnh hợp xu thế hiện đại được nhiều khách hàng trẻ yêu chuộng.
Linh vật ngựa được khắc họa trong các dĩa gốm xưa Biên Hòa, có niên đại khoảng 1950. Những đĩa gốm thường được dùng để sinh hoạt ăn uống hằng ngày hoặc làm trang trí.
Bộ sưu tập ngựa bằng gốm của anh Nam với hàng chục linh vật đa dạng hình thức, niên đại, phong cách tạo hình với chủ yếu các dòng gốm Cây Mai, Thành Lễ, Biên Hòa. "Có chiến mã dáng khỏe, cổ cao... thể hiện tinh thần mạnh mẽ, bền bỉ nhưng cũng có những chú ngựa hiền lành trong đời sống thường ngày", nhà sưu tập nói.
Hiện nay gia tài đồ gốm của anh Nam với hơn 600 hiện vật, trong đó có nhiều mẫu độc bản, rất quý trong giới chơi đồ cổ.
Phước Tuấn