Theo Sport News Africa, trọng tâm của nghi vấn là những thay đổi nhân sự bất thường ngay trước khi Ủy ban Kháng cáo họp. Cơ quan này chịu trách nhiệm đưa ra quyết định cuối cùng trong vụ tranh chấp giữa Senegal và Morocco.
Nhân vật then chốt là Yassin Osman Robleh, người phụ trách các cơ quan độc lập trong bộ phận pháp lý của LĐBĐ châu Phi (CAF). Ông điều phối hoạt động của Ủy ban Kỷ luật và Ủy ban Kháng cáo, bao gồm việc đề xuất thành viên hội đồng xét xử nhằm đảm bảo tính khách quan.
Cầu thủ Senegal bỏ dở trận chung kết châu Phi với Morocco trên sân Hoàng tử Moulay Abdellah, thành phố Rabat, Morocco tối 18/1/2026. Ảnh: AP
Tuy nhiên, Robleh bị sa thải chỉ hơn hai tuần trước phiên họp quan trọng, mà không có giải thích cụ thể. Động thái này gây ngạc nhiên trong nội bộ, bởi ông đã làm việc hơn 5 năm và được đánh giá cao về chuyên môn. Việc một nhân sự giữ vai trò bảo vệ tính độc lập bị loại bỏ ngay trước thời điểm nhạy cảm khiến nhiều người hoài nghi.
Quyết định sa thải do Tổng thư ký Veron Mosengo-Omba đưa ra. Tuy nhiên, theo một số thành viên Ban chấp hành, Mosengo-Omba thậm chí không còn đủ điều kiện giữ chức từ giữa tháng 10/2025 do quy định giới hạn tuổi. Điều này tạo thêm nghi vấn về tính hợp lệ của chính quyết định nhân sự nói trên.
Trong mô hình của CAF, các ủy ban như Kỷ luật hay Kháng cáo được thiết kế hoạt động độc lập với bộ máy điều hành. Nhân sự ủy ban không do lãnh đạo CAF trực tiếp chỉ định, mà thông qua một đầu mối trung gian thuộc bộ phận pháp lý, nhằm tránh xung đột lợi ích. Người phụ trách sẽ đề xuất danh sách thành viên cho từng vụ việc, dựa trên tiêu chí chuyên môn và tính trung lập, sau đó hội đồng được thành lập riêng cho từng phiên xử. Cơ chế này nhằm đảm bảo phán quyết không chịu tác động từ lãnh đạo hành chính hay các bên liên quan.
Đáng chú ý, CAF không bổ nhiệm người trực tiếp thay thế Robleh. Thay vào đó, họ trao quyền lựa chọn thành viên hội đồng xét xử vào tay Cedrick Aghey - Giám đốc pháp lý và tuân thủ mới.
Việc bổ nhiệm Aghey cũng bị cho là không đúng quy trình, do chưa được Ban chấp hành phê duyệt. Dù vậy, ông vẫn trực tiếp lựa chọn năm thành viên của hội đồng xét xử theo đề nghị từ Chủ tịch Ủy ban Kháng cáo.
Theo quy định của CAF, các ủy ban độc lập phải hoạt động không phụ thuộc vào bộ máy điều hành. Vai trò của Robleh trước đó chính là để tách biệt giữa hai bên. Ông làm việc theo hợp đồng với CAF nhưng tách biệt về cấu trúc, nhằm ngăn chặn mọi tác động từ hành chính.
Cách CAF bỏ vị trí Robleh, rồi để một quan chức thuộc bộ máy điều hành trực tiếp chọn thành viên hội đồng, bị xem là phá vỡ cơ chế kiểm soát đó. Nói cách khác, cơ quan độc lập đã không còn "độc lập" về cách hình thành.
Những nghi vấn chưa dừng lại ở đó. Trong danh sách hội đồng xét xử có Moez Ben Nasri, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Tunisia. Dù quy định không cấm ông tham gia, điều lệ yêu cầu phải khai báo xung đột lợi ích nếu có liên hệ với các bên liên quan.
Ben Nasri là thành viên của Liên đoàn Bóng đá Bắc Phi (UNAF), như Morocco - một bên trong vụ tranh chấp. Ngoài ra, ông còn được cho là có quan hệ gần gũi với Faouzi Lekjaa, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Morocco.
Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách vận hành của CAF dưới thời Chủ tịch Patrice Motsepe. Nhiều báo cáo nội bộ trước đó từng chỉ trích việc tổ chức này không tuân thủ đầy đủ các quy định của chính họ.
Sau cuộc họp của Ủy ban Kháng cáo, CAF thông báo hôm 17/3, xử Senegal thua 0-3 trong trận chung kết châu Phi diễn ra ngày 18/1/2026 tại Rabat, qua đó trao chức vô địch cho chủ nhà Morocco. Phán quyết được đưa ra sau đơn kháng cáo của Liên đoàn Bóng đá Morocco, liên quan đến việc cầu thủ Senegal rời sân phản đối quyết định thổi phạt đền ở cuối trận.
Trong khi đó, Tòa Trọng tài Thể thao (CAS) thông báo đã nhận được đơn khiếu nại của Senegal hôm 25/3. Nếu kháng cáo thành công, Senegal có thể được trao lại chức vô địch châu Phi thứ hai trong lịch sử của đội tuyển này.
Hoàng An (theo Sport News Africa)