Bay hạng nhất (first class) từ lâu được xem như đỉnh cao của sự xa hoa trong ngành hàng không thương mại khi mang lại cho du khách chỗ ngồi yên tĩnh, ẩm thực đa dạng và tinh tế, không gian ghế ngồi rộng rãi cùng cảm giác "đẳng cấp" hơn hẳn phần còn lại. Trải nghiệm cao cấp này luôn được nhiều người mơ ước, nhưng chỉ ít trong số đó có khả năng biến ước mơ thành hiện thực.
Khái niệm "hạng nhất" ngày nay đã thay đổi đáng kể so với thời điểm ra mắt lần đầu trên tuyến bay New York - London của chiếc Super Constellation thuộc hãng TWA vào năm 1955.
Giá vé
Vào những năm 1950 và 1960, đặc quyền bay hạng nhất rất hiếm, với vé từ New York đến London có giá tương đương hơn 13.000 USD theo thời giá hiện nay. Hành khách sử dụng dịch vụ cao cấp này chủ yếu gồm giới siêu giàu, các nhà ngoại giao, ngôi sao điện ảnh, ông trùm kinh doanh. Phần lớn đều diện những bộ vest sang trọng và váy dạ hội lộng lẫy nhất.
Đến thập niên 1980 và 1990, sự bùng nổ của du lịch công tác khiến việc bay hạng nhất trở thành biểu tượng địa vị của các lãnh đạo doanh nghiệp, khi các công ty sẵn sàng chi trả vé cao cấp như một cách phô diễn thành công.
Những năm gần đây, các chương trình khách hàng thân thiết và nâng hạng đã giúp những chỗ ngồi xa xỉ nhất trở nên dễ tiếp cận hơn, dù mức giá vẫn rất cao, ngay cả khi thanh toán bằng điểm thưởng hoặc dặm bay.
Một vé khứ hồi hạng nhất từ London đến Singapore hiện nay có thể dao động 8.000- 16.000 USD, tùy theo mùa và hãng hàng không.
Dịch vụ
Trong thời hoàng kim của ngành hàng không, dịch vụ hạng nhất mang đậm tính trình diễn, như một sân khấu thu nhỏ trên không.
Từ những năm 1950 đến thập niên 1970, hành khách được phục vụ các bữa ăn cầu kỳ gồm nhiều món, bày biện trên đồ sứ cao cấp, sử dụng dao nĩa bạc và khăn trải bàn bằng vải lanh.
Tiếp viên hàng không, luôn được chăm chút ngoại hình hoàn hảo, trực tiếp xẻ thịt quay ngay tại ghế của hành khách và rót champagne vào những ly pha lê.
Ngày nay, dịch vụ đã chuyển sang hướng cá nhân hóa và tinh tế hơn, tập trung vào sự sang trọng kín đáo thay vì những màn phô diễn cầu kỳ.
Trên các hãng như Etihad, Japan Airlines hay Singapore Airlines, hành khách được chào đón bằng tên riêng và tận hưởng những trải nghiệm "đo ni đóng giày" như bữa tối riêng tư với đầu bếp ngay trên máy bay.
Ghế ngồi
Thập niên 1960 được xem là chuẩn mực của giao lưu xã hội trên không, khi đội bay 707 của Pan Am hay VC10 của BOAC được thiết kế với những chiếc ghế rộng, có thể ngả sâu, cùng các ghế dài tại quầy bar, nơi hành khách thoải mái trò chuyện, theo Key Aero.
Đến thập niên 1980, phong cách ghế ngồi gọn gàng, mang phong cách doanh nghiệp lên ngôi, đặc trưng bởi những chiếc ghế bành lớn, êm ái, có chỗ gác chân và vách ngăn riêng tư.
Dù ghế nằm phẳng (lie-flat) đầu tiên xuất hiện trên các chuyến bay của British Airways vào giữa thập niên 1990, phải đến những năm 2000, cuộc cách mạng ghế "lie-flat" mới thực sự bùng nổ, nhanh chóng làm thay đổi diện mạo của du lịch đường dài hạng sang.
Ngày nay, khái niệm "ghế ngồi" gần như không còn, khi khoang hạng nhất của Etihad, Lufthansa hay Singapore Airlines cung cấp các phòng khép kín hoàn toàn, cửa trượt riêng và giường đôi dành cho hai người.
Hành khách có thể điều chỉnh ánh sáng, nhiệt độ và cả độ cứng của đệm, một trải nghiệm cách xa "hàng triệu dặm" so với những chiếc ghế của thập niên 1960.
Khoang hạng nhất của hãng Singapore Airlines hiện nay. Ảnh: Point Guys
Tiện nghi
Trong thập niên 1960, bộ tiện nghi trên máy bay còn đơn giản và thực dụng, với các hãng như TWA tặng hành khách những vật dụng cơ bản như xi đánh giày, nước hoa, lược, xà phòng và keo xịt tóc.
Đến thập niên 1990, các thương hiệu xa xỉ như Givenchy và Bulgari bắt đầu góp mặt với các sản phẩm chăm sóc da và phụ kiện thiết kế riêng, đánh dấu mối quan hệ hợp tác mới giữa ngành hàng không và thời trang cao cấp.
Ngày nay, trên những hãng như Air France, hành khách hạng nhất được cung cấp bộ pyjama Jacquemus mới tinh và túi da Givenchy chứa mỹ phẩm Clarins, kem dưỡng da Biologique Recherche, bịt mắt ngủ và khăn oshibori (khăn ướt) làm ấm tay.
Hành lý, thủ tục check in
Vào thập niên 1950, hành lý là biểu tượng địa vị, và hành khách thường lên máy bay với những chiếc rương du lịch khắc tên sang trọng. Dù khi đó chưa có quy định chính thức về giới hạn hành lý, hành khách thường mang theo ít đồ do máy bay đời đầu có sức chứa tổng thể hạn chế.
Đến thập niên 1980, các liên minh hàng không triển khai dịch vụ ưu tiên xử lý hành lý, đồng thời mở các quầy check in hạng nhất riêng biệt cho khách cao cấp.
Bước sang thế kỷ XXI, hành khách hạng nhất có thể làm thủ tục tại khu vực riêng trong nhà ga, sử dụng dịch vụ đưa đón bằng xe sang có tài xế riêng và theo dõi hành lý qua ứng dụng hoặc thiết bị điện tử.
Hạn mức hành lý cũng được nới rộng, từ một hoặc hai vali lên đến 50 kg trên một số chuyến bay hạng nhất của Emirates, mỗi kiện không vượt quá 32 kg.
Quy định và hạn chế
Giai đoạn từ những năm 1950 đến 1970 được xem là thời kỳ hưởng thụ bậc nhất đối với những ai đủ may mắn ngồi hạng nhất.
Hành khách có thể hút thuốc lá, xì gà, thậm chí cả tẩu ngay trên máy bay, đồ uống có cồn phục vụ không giới hạn.
Quy định trang phục vô cùng nghiêm ngặt: nam giới mặc vest, nữ giới diện váy, đi giày cao gót.
Đến thập niên 1980, hút thuốc vẫn còn phổ biến nhưng dần suy giảm trước sức ép từ các chiến dịch y tế cộng đồng. Trang phục cũng trở nên thoải mái hơn khi việc đi lại bằng máy bay trở nên quen thuộc, dù hạng nhất vẫn giữ nét trang trọng riêng.
Ngày nay, hút thuốc bị cấm hoàn toàn trên các chuyến bay thương mại, trang phục trang trọng đã nhường chỗ cho sự thoải mái, với nhiều hành khách lên máy bay trong những bộ đồ mặc nhà cao cấp của các nhà mốt.
Phép tắc xã giao
Trong những thập niên đầu, hạng nhất xoay quanh việc "bạn gặp ai trên chuyến đi", khi các khoang trên máy bay đóng vai trò như những câu lạc bộ xã hội giữa tầng mây.
Trong khi hãng Pan Am tổ chức các bữa tiệc cocktail, những hãng như Qantas hay BOAC còn lắp đặt đàn piano để phục vụ giải trí trên không.
Đến thập niên 1980, sự hào nhoáng, rượu và những câu chuyện phiếm được thay thế bằng tham vọng và năng suất làm việc. Khoang đắt đỏ nhất trở thành không gian kết nối của các lãnh đạo và doanh nhân, nơi những thương vụ được chốt ngay giữa chuyến bay.
Hạng nhất hiện đại đề cao sự riêng tư và tách biệt, với các suite khép kín hoàn toàn, yên tĩnh và hệ thống giải trí số khiến việc giao lưu, trò chuyện giữa các hành khách gần như không còn.
Hành khách, đặc biệt là những người đi một mình, hiếm khi bắt chuyện với người lạ. Thay vào đó, họ đóng cửa suite, ngả giường và thu mình vào không gian tĩnh lặng riêng.
Anh Minh (Theo DM)