Thời gian gần đây, các vụ tai nạn liên hoàn trên cao tốc xảy ra liên tục. Chỉ cần một chiếc xe phía trước gặp sự cố, hàng loạt xe phía sau có thể va chạm nối đuôi nhau. Nguyên nhân theo tôi thực ra không mới: tài xế không giữ khoảng cách an toàn.
Là người thường xuyên lái xe trên cao tốc, tôi thấu hiểu nỗi bất an này. Nhiều lúc đang chạy, chỉ cần liếc nhìn gương chiếu hậu tôi cũng đủ thấy áp lực. Cảm giác một chiếc xe to lớn phía sau cứ dí sát đuôi xe mình, chẳng khác nào những cảnh phim hành động nguy hiểm.
Đáng lo ngại hơn cả là trên cao tốc, các tài xế thường xuyên di chuyển ở dải vận tốc lớn (80, 100, thậm chí 120 km/h). Ở tốc độ này, nếu các xe bám đuôi nhau mà không giữ khoảng cách đủ để xử lý tình huống, thì chỉ cần một sự cố nhỏ phía trước cũng đủ gây ra hậu quả nghiêm trọng. Chưa kể, tình trạng xe ở làn bên tạt đầu, chèn vào khoảng trống an toàn một cách bất ngờ, khiến khoảng cách vừa tạo ra lập tức biến mất.
Để hạn chế tình trạng này, thiết nghĩ công nghệ trong giao thông có thể được tận dụng sâu hơn, không chỉ để ghi nhận vi phạm, mà để quản lý hành vi lái xe một cách liên tục và có bối cảnh. Cách tiếp cận này không nhằm bắt lỗi trong từng khoảnh khắc, mà nhằm nhận diện những hành vi nguy hiểm diễn ra lặp lại trên cao tốc – những hành vi tiềm ẩn rủi ro lớn nhưng lâu nay chưa được giám sát một cách hiệu quả.
>> Nạn 'rùa bò' nhức nhối trên làn đường 90 km/h
Theo góc nhìn của tôi, nếu được triển khai hợp lý, các hệ thống camera thông minh hoàn toàn có thể hỗ trợ việc giám sát khoảng cách an toàn thông qua một số bước cơ bản như sau:
Thứ nhất, ghi nhận dữ liệu vận hành thực tế. Hệ thống có thể ghi nhận đồng thời tốc độ di chuyển và khoảng cách giữa các xe trên cùng làn đường, sau đó đối chiếu với quy định khoảng cách an toàn tương ứng với từng dải tốc độ. Việc này giúp xác định một cách khách quan liệu xe phía sau có đang duy trì khoảng cách phù hợp hay không.
Thứ hai, đánh giá tính liên tục của hành vi. Thay vì chỉ nhìn vào một thời điểm đơn lẻ, việc đánh giá cần xem xét tình trạng bám đuôi có diễn ra liên tục trong một khoảng thời gian nhất định hay không. Cách tiếp cận này giúp phân biệt giữa hành vi cố ý bám quá sát với những tình huống ngắn hạn, mang tính tức thời.
Thứ ba, xem xét bối cảnh giao thông. Một yếu tố quan trọng khác là bối cảnh hình thành tình trạng thiếu khoảng cách. Trong trường hợp khoảng trống an toàn bị thu hẹp do xe khác tạt đầu hoặc chuyển làn đột ngột, việc đánh giá cần tính đến yếu tố bị động của xe phía sau, nhằm đảm bảo xử lý đúng đối tượng và tránh gây bức xúc không cần thiết.
Thứ tư, lựa chọn khu vực giám sát phù hợp. Việc giám sát nên tập trung vào các đoạn đường có đặc thù chạy nhanh và ổn định, như những đoạn cao tốc thẳng, ít giao cắt. Ngược lại, các khu vực nhập làn, tách làn hoặc nơi thường xuyên ùn tắc nên được loại trừ, nhằm đảm bảo tính hợp lý và khả thi trong thực tế.
Mục tiêu cuối cùng của việc ứng dụng công nghệ không chỉ là xử lý vi phạm, mà là giúp người lái xe hình thành thói quen giữ khoảng cách an toàn. Khi việc giám sát được thực hiện một cách khoa học và nhất quán trên từng km cao tốc, tài xế sẽ bớt đi áp lực bị "dí đuôi", hạn chế những pha tạt đầu nguy hiểm và quan trọng hơn cả là giảm thiểu nguy cơ xảy ra những vụ tai nạn đáng tiếc.
Khi đó, công nghệ sẽ thực sự trở thành công cụ hỗ trợ cho công tác quản lý giao thông, thay vì trở thành nguồn tạo thêm căng thẳng cho người tham gia giao thông.
- Xe rùa bò trên Quốc lộ như 'chim mồi' bẫy vi phạm giao thông
- Đổ xăng đầy bình chỉ đi được 120 km vì vướng xe chạy 'rùa bò'
- Tài xế ích kỷ khi đi 'rùa bò' trên cao tốc
- Ám ảnh xe khách 'rùa bò' 70 phút trên quãng đường 2 km
- Xe tải và container 'rùa bò' nhiều tài xế chịu trận
- Đường hẹp, xe 'rùa bò' ám ảnh tài xế Phan Thiết - Sài Gòn