Sheila Lim, 25 tuổi người Singapore, mỗi năm đều sang Mỹ gần một tháng để đón Giáng sinh cùng gia đình bạn trai tại bang California. Trước đây, cô chưa từng gặp rắc rối khi nhập cảnh, nhưng trong chuyến đi gần nhất, Lim nhận thấy các hàng chờ diễn ra chậm hơn bình thường.
"Tháng 11 vừa rồi, tôi phải xếp hàng chờ tới hai tiếng", Lim nói.
Trải nghiệm càng khiến cô bất an trước đề xuất mới của Mỹ, khi du khách được miễn thị thực sẽ phải cung cấp lịch sử mạng xã hội trong 5 năm trước khi nhập cảnh. Thay đổi này làm dấy lên nhiều lo ngại về quyền riêng tư trong cộng đồng những người châu Á thường xuyên đến Mỹ.
Giới chức Mỹ cho biết đề xuất trên có thể có hiệu lực sớm nhất từ tháng 2, du khách đến từ các quốc gia thuộc Chương trình Miễn thị thực (Visa Waiver Programme) phải cung cấp lịch sử mạng xã hội và nhiều thông tin cá nhân mở rộng khi nộp đơn qua Hệ thống Cấp phép Du lịch Điện tử (ESTA). Hệ thống trực tuyến này cho phép các du khách đủ điều kiện nhập cảnh Mỹ không cần thị thực với mục đích du lịch hoặc công tác trong thời gian tối đa 90 ngày.
Hành khách xếp hàng chờ kiểm tra an ninh tại sân bay quốc tế Orlando, Mỹ. Ảnh: DPA
Viễn cảnh bị giám sát chặt chẽ hơn khiến Lim lo lắng. Cô cho biết việc kiểm tra "không hẳn xấu" nhưng khiến mọi người cân nhắc kỹ hơn những gì họ đăng trên mạng. Ngoài ra, cô muốn biết Mỹ sẽ rà soát những nền tảng nào.
"Nếu tài khoản Instagram tôi cài chế độ riêng tư, họ không nên có quyền truy cập để xem xét. Nếu tôi chỉ đăng bài cho bạn bè thân thiết đọc được, thì họ cũng không nên được phép tiếp cận những nội dung đó", Lim đưa ý kiến.
Trong tài liệu công bố ngày 10/12 trên Federal Register (Công báo liên bang) của Mỹ, Cục Hải quan và Biên phòng (CBP), thuộc Bộ An ninh Nội địa, cho biết sẽ bổ sung thông tin mạng xã hội như một "yếu tố bắt buộc" trong hồ sơ xin ESTA.
Động thái này được lý giải nhằm thực thi sắc lệnh hành pháp do Tổng thống Donald Trump ban hành vào tháng 1/2025, với mục tiêu "xác định mọi nguồn lực để bảo đảm người nước ngoài xin nhập cảnh vào Mỹ đều được thẩm tra và sàng lọc tối đa".
Đề xuất sẽ áp dụng đối với công dân của 42 quốc gia đủ điều kiện tham gia chương trình miễn thị thực. Tại châu Á, những người bị ảnh hưởng gồm du khách đến từ Brunei, Singapore, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Ngoài lịch sử mạng xã hội, Mỹ còn yêu cầu một loạt dữ liệu cá nhân khác như số điện thoại và địa chỉ email đã sử dụng trong 10 năm qua, địa chỉ IP, siêu dữ liệu từ ảnh nộp trực tuyến, cùng thông tin chi tiết về các thành viên gia đình.
Hiện nay, người nộp ESTA chỉ cần cung cấp thông tin nhân thân và tiền sử phạm tội, khai báo tài khoản mạng xã hội vẫn là tùy chọn. Những người xin thị thực định cư và không định cư đã phải nộp lịch sử mạng xã hội lên tới 5 năm như một phần của hồ sơ xin visa.
Đề xuất này xuất hiện vào thời điểm nhạy cảm đối với ngành du lịch Mỹ, vốn chưa phục hồi về mức trước đại dịch. Theo Hiệp hội Du lịch Mỹ, lượng khách quốc tế năm 2025 dự kiến giảm 4,5 triệu lượt so với năm 2024 và bằng 85% so với năm 2019.
Hành khách chờ nhận hành lý tại sân bay La Guardia, New York, ngày 23/12/2025. Ảnh: AFP
Châu Á chiếm 24,7% tổng lượng khách du lịch đến Mỹ trong tháng 11, với hơn 600.000 lượt khách từ khu vực này, tăng 3,3% so với cùng kỳ 2024, theo số liệu mới nhất của Văn phòng Du lịch và Lữ hành Quốc gia Mỹ.
Khảo sát của tờ CNBC thực hiện hồi đầu năm 2025 cũng cho thấy gần 80% du khách Đông Nam Á dần mất hứng thú đến Mỹ du lịch. Người Singapore thuộc nhóm lo lắng nhất về vấn đề an toàn cá nhân, với 55% cho biết mức độ quan tâm đến việc du lịch Mỹ của họ đã giảm, theo kết quả khảo sát.
Lim cũng cho rằng Mỹ đang trở thành điểm đến kém hấp dẫn hơn đối với những người cùng thế hệ, khi nhiều người trong số họ chuyển sang ưu tiên châu Âu.
Luật sư di trú Mỹ Jath Shao cho biết chính phủ Mỹ đã yêu cầu một số đương đơn xin thị thực cung cấp thông tin mạng xã hội từ thời nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump. Tuy nhiên, quy mô và mức độ giám sát hiện nay đã thay đổi.
"Trước đây, họ thực sự không mấy khi xem xét những dữ liệu đó nhưng hiện tại, có vẻ họ đang sử dụng trí tuệ nhân tạo để quét mạng xã hội của đương đơn", Shao nói.
Shao cảnh báo việc phụ thuộc quá nhiều vào các công cụ tự động có thể dẫn đến "dương tính giả" (kết quả không chính xác), khiến thị thực bị hủy hoặc người xin nhập cảnh bị tạm giữ mà không có căn cứ xác đáng.
Những lo ngại về tác động rộng hơn đối với hoạt động đi lại quốc tế cũng đã được ngành du lịch Mỹ lên tiếng.
Trong một tuyên bố, Hiệp hội Du lịch Mỹ "vô cùng quan ngại" trước đề xuất này, cảnh báo rằng nếu không có sự minh bạch về cách thức sử dụng thông tin, chính sách có thể khiến du khách chùn bước.
"Chính sách này có thể tạo ra tác động đông cứng đối với du lịch đến Mỹ", Hiệp hội Du lịch Mỹ cảnh báo.
Những du khách thuộc Chương trình Miễn thị thực, đến Mỹ để ký kết hợp đồng với doanh nghiệp địa phương, mua sản phẩm của Mỹ và trải nghiệm vẻ đẹp của nước Mỹ. Nếu chính sách này được triển khai sai cách, hàng triệu du khách có thể mang hoạt động kinh doanh của họ cùng hàng tỷ USD chi tiêu sang những nơi khác, theo Hiệp hội.
Tháng trước, ông Trump đã bác bỏ các lo ngại trên, cho rằng an ninh phải được đặt lên hàng đầu và muốn đảm bảo không để lọt những người không phù hợp nhập cảnh Mỹ.
Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh Mỹ đang siết chặt hơn nữa chính sách nhập cư nói chung, bao gồm tăng cường thẩm tra và áp đặt các hạn chế mới đối với nhiều diện thị thực khác nhau.
Dù các biện pháp này có thể bị xem là quá mức hoặc làm hạn chế quyền tự do ngôn luận, Shao nhận định chính quyền Mỹ vẫn đang hành động trong khuôn khổ luật pháp.
"Đáng tiếc nhưng những người nước ngoài muốn đến Mỹ cũng không có quyền tự do ngôn luận đối với các nội dung trên mạng xã hội của họ", Shao nói.
Anh Minh (Theo SCMP, This Week in Asia)