Wall Street Journal ngày 20/3 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết Iran đã phóng hai tên lửa đạn đạo tầm xa về phía căn cứ Diego Garcia, đánh dấu lần đầu tiên Tehran tìm cách vươn tầm tấn công ra ngoài khu vực Trung Đông và đe dọa lợi ích của Washington ở Ấn Độ Dương.
Một tên lửa gặp sự cố giữa hành trình và rơi xuống biển, quả còn lại bị một tàu chiến Mỹ phóng tên lửa SM-3 đánh chặn. Hiện chưa rõ nỗ lực đánh chặn này thành công hay tên lửa còn lại của Iran bay chệch mục tiêu.
Oanh tạc cơ chiến lược B-2 và máy bay tiếp dầu KC-135 tại căn cứ Diego Garcia tháng 12/2025. Ảnh: USAF
Căn cứ Diego Garcia nằm trên một đảo xa xôi thuộc Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh, cách Iran khoảng 4.000 km. Đây là căn cứ chiến lược, nơi Mỹ triển khai oanh tạc cơ chiến lược B-2, tàu ngầm hạt nhân và tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường.
Giới chức Iran chưa đưa ra tuyên bố về đòn đánh này. Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan chỉ huy các hoạt động quân sự Mỹ ở Trung Đông, chưa xác nhận triển khai đánh chặn tên lửa nào nhắm vào Diego Garcia.
Đây có thể là đòn tấn công có tầm xa nhất của Iran kể từ khi xung đột nổ ra với Mỹ và Israel vào ngày 28/2, cũng là lần đầu tiên Tehran nhắm mục tiêu vào căn cứ Diego Garcia.
Vị trí đảo Diego Garcia và Iran. Đồ họa: Sky News
Đảo san hô Diego Garcia có diện tích 30 km2, được coi là tiền đồn có vị trí chiến lược với quân đội Mỹ. Các chiến đấu cơ và tàu chiến đóng quân tại đây từng tham gia Chiến tranh Vùng Vịnh cũng như chiến dịch quân sự ở Afghanistan và Libya. Vị trí của Diego Garcia giúp Washington triển khai lực lượng khắp Trung Đông, Trung Á, Nam Á và Ấn Độ Dương.
Vai trò của hòn đảo càng trở nên quan trọng sau khi Mỹ đóng cửa căn cứ không quân Bagram tại Afghanistan và rút khỏi quốc gia Trung Á.
Đây cũng là một trong số ít địa điểm có thể tiếp nhận oanh tạc cơ B-2. Trên đảo có 4 nhà chứa máy bay hình vỏ sò với thiết bị kiểm soát môi trường được gọi là Hệ thống Trú ẩn B-2 (BS22) chuyên phục vụ mẫu oanh tạc cơ tàng hình này.
Việc Iran nhắm mục tiêu cách xa lãnh thổ cho thấy tầm bắn tên lửa của nước này có thể lớn hơn so với những gì Tehran từng công bố. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trước đó khẳng định nước này chủ động giới hạn tầm bắn tên lửa ở mức 2.000 km, chủ yếu để tự vệ.
Một số tổ chức nghiên cứu từng đưa ra đánh giá khác nhau về năng lực tên lửa của Iran. Nhận định phổ biến của cộng đồng quốc tế là kho tên lửa Iran chủ yếu gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn với tầm bắn khoảng 1.000 km và tầm trung lên tới 3.000 km.
Tầm bắn của các loại tên lửa đạn đạo. Bấm vào ảnh để xem đầy đủ
Chuyên trang Iran Watch, thuộc Dự án Wisconsin về Kiểm soát Vũ khí Hạt nhân có trụ sở tại Washington, cho rằng Tehran từ lâu đã sở hữu tên lửa có thể đạt tầm 4.000 km. Trung tâm Nghiên cứu và Giáo dục Alma của Israel ước tính tầm tối đa của kho tên lửa Iran chỉ vào khoảng 3.000 km, song cũng ghi nhận thông tin Iran đang phát triển vũ khí với tầm bắn xa hơn.
Vụ tấn công diễn ra sau khi Anh xác nhận cho phép Mỹ sử dụng căn cứ của nước này cho các hoạt động phòng vệ trong cuộc chiến với Iran, trong đó có hoạt động phá hủy các bệ phóng và làm suy yếu năng lực tên lửa mà Iran sử dụng để tấn công tàu thuyền ở eo biển Hormuz.
Thanh Danh (Theo WSJ, Times of Israel, Jerusalem Post)