Lầu Bảo Đại, còn gọi là khu biệt thự Cầu Đá, gồm 5 biệt thự cổ: Xương Rồng, Bông Sứ, Bông Giấy, Phượng Vĩ và Cây Bàng, được xây dựng năm 1923 theo phong cách kiến trúc Pháp, cùng một bãi tắm Hoàng Hậu và bến thuyền riêng. Giai đoạn 1940-1945, vua Bảo Đại và hoàng hậu Nam Phương thường nghỉ dưỡng tại đây, nên quần thể này được gọi là lầu Bảo Đại.
Tháng 10/1995, nơi đây được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh cấp quốc gia. Đến tháng 6/2024, khu biệt thự cổ Cầu Đá ở di tích lầu Bảo Đại là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh.
Lầu Bảo Đại, còn gọi là khu biệt thự Cầu Đá, gồm 5 biệt thự cổ: Xương Rồng, Bông Sứ, Bông Giấy, Phượng Vĩ và Cây Bàng, được xây dựng năm 1923 theo phong cách kiến trúc Pháp, cùng một bãi tắm Hoàng Hậu và bến thuyền riêng. Giai đoạn 1940-1945, vua Bảo Đại và hoàng hậu Nam Phương thường nghỉ dưỡng tại đây, nên quần thể này được gọi là lầu Bảo Đại.
Tháng 10/1995, nơi đây được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh cấp quốc gia. Đến tháng 6/2024, khu biệt thự cổ Cầu Đá ở di tích lầu Bảo Đại là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh.
Từng mở cửa đón khách tham quan (ảnh lật sau), hiện khu vực này chỉ có một cổng vào duy nhất, luôn đóng kín.
Hồi tháng 8/2013, UBND tỉnh phê duyệt quy hoạch chi tiết khu di tích, giao 13,6 ha đất (gồm 8,9 ha khu di tích và núi Cảnh Long, phần còn lại là mặt biển vịnh Nha Trang) cho Công ty Khánh Hà đầu tư dự án Khu nghỉ dưỡng cao cấp Bảo Đại.
Doanh nghiệp dự kiến cải tạo 5 biệt thự cổ cho thuê du lịch, xây mới khách sạn, nhà hàng, bến du thuyền và 36 biệt thự để bán. Tuy nhiên, dự án gặp nhiều sai phạm, bị Sở Xây dựng xử phạt và đình chỉ thi công từ năm 2017. Kể từ đó, 5 biệt thự cổ bị bỏ hoang, xuống cấp.
Đầu năm 2023, chủ đầu tư trả lại phần đất có các biệt thự để địa phương phục hồi và bảo tồn. UBND tỉnh đã thu hồi hơn 9.200 m2 đất và giao Trung tâm Bảo tồn di tích quản lý.
Từng mở cửa đón khách tham quan (ảnh lật sau), hiện khu vực này chỉ có một cổng vào duy nhất, luôn đóng kín.
Hồi tháng 8/2013, UBND tỉnh phê duyệt quy hoạch chi tiết khu di tích, giao 13,6 ha đất (gồm 8,9 ha khu di tích và núi Cảnh Long, phần còn lại là mặt biển vịnh Nha Trang) cho Công ty Khánh Hà đầu tư dự án Khu nghỉ dưỡng cao cấp Bảo Đại.
Doanh nghiệp dự kiến cải tạo 5 biệt thự cổ cho thuê du lịch, xây mới khách sạn, nhà hàng, bến du thuyền và 36 biệt thự để bán. Tuy nhiên, dự án gặp nhiều sai phạm, bị Sở Xây dựng xử phạt và đình chỉ thi công từ năm 2017. Kể từ đó, 5 biệt thự cổ bị bỏ hoang, xuống cấp.
Đầu năm 2023, chủ đầu tư trả lại phần đất có các biệt thự để địa phương phục hồi và bảo tồn. UBND tỉnh đã thu hồi hơn 9.200 m2 đất và giao Trung tâm Bảo tồn di tích quản lý.
Biệt thự Xương Rồng có kiến trúc đẹp nhất, đứng ở đây ngắm toàn cảnh Nha Trang đến nay cỏ mọc um tùm, hoang vắng.
Biệt thự Xương Rồng có kiến trúc đẹp nhất, đứng ở đây ngắm toàn cảnh Nha Trang đến nay cỏ mọc um tùm, hoang vắng.
Gần đó là biệt thự Bông Sứ vẫn giữ được nét cổ kính. Công trình này là khu nghỉ của vua Bảo Đại cùng gia đình từ năm 1940-1945. Tầng một biệt thự làm phòng họp, tiếp đón khách, tầng hai là nơi nghỉ ngơi của vua và hoàng hậu, sân thượng là điểm đón gió, ngắm trăng.
Đầu tháng 7/2025, Trung tâm Bảo tồn di tích đề xuất trưng dụng biệt thự Bông Sứ làm nơi ở cho hai lãnh đạo sở sau sáp nhập tỉnh. Tuy nhiên, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh xác định đề xuất trên là thiếu sót, chưa xin ý kiến lãnh đạo sở; yêu cầu kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm các cá nhân, tập thể liên quan.
Gần đó là biệt thự Bông Sứ vẫn giữ được nét cổ kính. Công trình này là khu nghỉ của vua Bảo Đại cùng gia đình từ năm 1940-1945. Tầng một biệt thự làm phòng họp, tiếp đón khách, tầng hai là nơi nghỉ ngơi của vua và hoàng hậu, sân thượng là điểm đón gió, ngắm trăng.
Đầu tháng 7/2025, Trung tâm Bảo tồn di tích đề xuất trưng dụng biệt thự Bông Sứ làm nơi ở cho hai lãnh đạo sở sau sáp nhập tỉnh. Tuy nhiên, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh xác định đề xuất trên là thiếu sót, chưa xin ý kiến lãnh đạo sở; yêu cầu kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm các cá nhân, tập thể liên quan.
Khoảng giữa khu đất là biệt thự Bông Giấy có nhiều dấu hiệu xuống cấp, các mảng tường bong tróc so với ảnh chụp năm 2013.
Hồi tháng 5, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa đề xuất chủ trương đầu tư dự án tu bổ di tích biệt thự Cầu Đá. Tuy nhiên, dự án này chưa triển khai do vướng mắc về phân chia hạ tầng giao thông, kỹ thuật trong tổng thể của dự án khu nghỉ dưỡng.
Khoảng giữa khu đất là biệt thự Bông Giấy có nhiều dấu hiệu xuống cấp, các mảng tường bong tróc so với ảnh chụp năm 2013.
Hồi tháng 5, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa đề xuất chủ trương đầu tư dự án tu bổ di tích biệt thự Cầu Đá. Tuy nhiên, dự án này chưa triển khai do vướng mắc về phân chia hạ tầng giao thông, kỹ thuật trong tổng thể của dự án khu nghỉ dưỡng.
Các hiện vật như bàn, ghế, tủ, ảnh của vua Bảo Đại và hoàng hậu Nam Phương bên trong khu di tích vào năm 2019.
Thời điểm thực hiện dự án khu nghỉ dưỡng, chủ đầu tư không cho người dân vào tham quan các biệt thự và hiện vật. Sau đó nơi đây được mở cửa trở lại từ tháng 4/2019 khi có ý kiến từ chính quyền tỉnh.
Các hiện vật như bàn, ghế, tủ, ảnh của vua Bảo Đại và hoàng hậu Nam Phương bên trong khu di tích vào năm 2019.
Thời điểm thực hiện dự án khu nghỉ dưỡng, chủ đầu tư không cho người dân vào tham quan các biệt thự và hiện vật. Sau đó nơi đây được mở cửa trở lại từ tháng 4/2019 khi có ý kiến từ chính quyền tỉnh.
Phòng ngủ vua Bảo Đại sử dụng ga trải giường không đúng với nguyên mẫu hiện vật năm 2019.
Một công trình xuống cấp, hư hỏng nằm trong dự án khu nghỉ dưỡng dang dở sau khi bị đình chỉ thi công từ năm 2017. Tỉnh Khánh Hòa từng báo cáo cơ quan Trung ương xin tháo gỡ công trình do có nhiều vi phạm.
Một công trình xuống cấp, hư hỏng nằm trong dự án khu nghỉ dưỡng dang dở sau khi bị đình chỉ thi công từ năm 2017. Tỉnh Khánh Hòa từng báo cáo cơ quan Trung ương xin tháo gỡ công trình do có nhiều vi phạm.
Một số hạng mục như mái, nhà vệ sinh hư hỏng, đang chờ được sửa chữa. Ảnh chụp năm 2019.
Các dãy nhà tại khu di tích lầu Bảo Đại. Một vài điểm trên núi Cảnh Long vẫn giữ được không gian nhiều màu sắc của cây và hoa lá.
Anh Khải An, người dân Nha Trang, đánh giá trước đây khu di tích là một trong những điểm du lịch có cảnh quan "đẹp bậc nhất phố biển".
Du khách trước đây trải nghiệm không gian mà vị vua cuối cùng của triều Nguyễn từng sinh sống, nghỉ dưỡng; chụp ảnh lưu niệm bên các hàng cây cổ thụ, vườn hoa đa dạng màu sắc. "Để các di tích hoang tàn như thế này là điều vô cùng tiếc nuối", anh nói.
Các dãy nhà tại khu di tích lầu Bảo Đại. Một vài điểm trên núi Cảnh Long vẫn giữ được không gian nhiều màu sắc của cây và hoa lá.
Anh Khải An, người dân Nha Trang, đánh giá trước đây khu di tích là một trong những điểm du lịch có cảnh quan "đẹp bậc nhất phố biển".
Du khách trước đây trải nghiệm không gian mà vị vua cuối cùng của triều Nguyễn từng sinh sống, nghỉ dưỡng; chụp ảnh lưu niệm bên các hàng cây cổ thụ, vườn hoa đa dạng màu sắc. "Để các di tích hoang tàn như thế này là điều vô cùng tiếc nuối", anh nói.
Bùi Toàn