Hà Nội sẽ kích hoạt cảnh báo ô nhiễm không khí trước 5-7 ngày

Khi có tín hiệu nguy cơ ô nhiễm, cơ quan chuyên môn phát thông tin, kích hoạt rà soát nguồn thải lớn, kết hợp tuyên truyền để người dân chủ động phòng ngừa.

UBND TP Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch Tăng cường thực hiện các biện pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí. Một trong những nhiệm vụ của kế hoạch là sử dụng kết quả quan trắc, dự báo khí tượng và dự báo chất lượng không khí để chủ động khuyến cáo, triển khai các biện pháp phòng ngừa, ứng phó từ sớm.

Sở Nông nghiệp và Môi trường là đầu mối kỹ thuật, xây dựng cơ chế cảnh báo nguy cơ gây ô nhiễm không khí và ứng phó với ô nhiễm không khí nghiêm trọng. Trước 5-7 ngày khi có tín hiệu nguy cơ ô nhiễm, Sở phát thông tin nhận định sớm, đồng thời kích hoạt rà soát các nguồn thải lớn kết hợp đẩy mạnh truyền thông tuyên truyền để người dân chủ động phòng ngừa.

Trước 48-72 giờ, Sở cập nhật phạm vi và mức độ nguy cơ, các phường, xã tập trung kiểm soát chặt chẽ công trường lớn trên địa bàn, tăng cường vệ sinh tuyến đường và tổ chức truyền thông, khuyến cáo sức khỏe cho người dân trên địa bàn.

Trước 24 giờ, Sở tiếp tục rà soát dự báo, điều chỉnh phạm vi, lực lượng và thông báo trực tiếp đến đối tượng chịu tác động.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cũng được giao đề xuất điều chỉnh hoặc kết thúc đợt tăng cường trên cơ sở quan trắc chho thấy chất lượng không khí cải thiện bền vững và dự báo 24-48 giờ tiếp theo.

Bên cạnh đó, Sở được giao nghiên cứu, chủ động nâng mức kiểm soát trong giai đoạn nguy cơ ô nhiễm không khí cao (từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau) đối với các công trường, nguồn công nghiệp lớn, phương tiện phát thải cao, đốt hở và vệ sinh môi trường.

Kiểm soát bụi, khí thải phát sinh từ xây dựng

Sở Xây dựng Hà Nội được giao chịu trách nhiệm chủ trì, lập danh mục các công trường, điểm phá dỡ, bãi tập kết vật liệu và điểm tiếp nhận phế thải, xác định rõ chủ đầu tư, nhà thầu, tuyến vận chuyển, thời gian hoạt động.

Từ đó, Sở sẽ phân loại công trường theo mức độ nguy cơ phát tán bụi (cao, trung bình, thấp), trong đó ưu tiên kiểm soát các công trình đang đào đất, san nền, phá dỡ và công trình gần trường học, bệnh viện, khu dân cư.

Sở có trách nhiệm yêu cầu chủ đầu tư, nhà thầu chịu trách nhiệm thực hiện các giải pháp giảm thiểu phát tán bụi từ hoạt động xây dựng như: che chắn phù hợp, phủ kín vật liệu rời và đất trống chưa thi công.

Trong tháng 10, Sở Xây dựng Hà Nội hoàn thành danh mục công trình lớn (diện tích trên một ha) và công trình có nguy cơ cao.

UBND các xã, phường và đơn vị được giao quản lý hợp đồng vệ sinh môi trường trong đợt tăng cường giảm ô nhiễm không khí, tổ chức ít nhất hai lượt làm sạch/ngày tại tuyến trọng điểm có tích tụ bụi, nghiên cứu cơ chế điều hành tần suất quét, hút bụi, rửa đường theo tình hình thực tế và trên cơ sở dự báo chất lượng không khí.

Bên cạnh đó, chính quyền cơ sở cũng chịu trách nhiệm lập bản đồ điểm thường xảy ra đốt rác, lá cây, phụ phẩm nông nghiệp, bảo đảm không để phát sinh các vụ việc trên địa bàn.

Giảm phát thải từ nguồn giao thông

Để cải thiện chất lượng không khí, thành phố đầu tư, hoàn thiện mạng lưới giao thông công cộng (xe buýt, đường sắt đô thị, xe đạp công cộng và các dịch vụ hỗ trợ vận tải khác), tăng số lượng bãi đỗ xe công cộng, đồng thời thực hiện lộ trình chuyển đổi phương tiện xanh.

Cùng với đó, thành phố tiếp tục xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ đầu tư phát triển hạ tầng giao thông sử dụng năng lượng sạch, chính sách hỗ trợ tổ chức, cá nhân chuyển đổi phương tiện từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch.

Hà Nội cũng kiểm soát khí thải ôtô, xe môtô, xe gắn máy theo lộ trình của Chính phủ, điều tiết, phân luồng giao thông hợp lý để hạn chế ùn tắc tại các nút giao thông, góp phần giảm phát thải.

Thành phố sẽ nghiên cứu phân vùng giao thông, thu phí phương tiện cơ giới đường bộ vào một số khu vực theo quy định và lộ trình; tiếp tục triển khai vùng phát thải thấp, rà soát, đề xuất mở rộng theo lộ trình được phê duyệt.

Hà Nội đầu tư, hoàn thiện hệ thống trạm/trụ sạc, điểm đổi pin và dịch vụ phục vụ phương tiện sử dụng năng lượng sạch và rà soát phương án phân vùng môi trường, vùng bảo vệ nghiêm ngặt, vùng hạn chế phát thải theo Quy hoạch Thủ đô và quy định của pháp luật.

Thử nghiệm một số công nghệ, giải pháp giảm thiểu ô nhiễm không khí

UBND TP Hà Nội giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, đề xuất thử nghiệm có kiểm soát một số công nghệ, mô hình, giải pháp mới nhằm kiểm soát, giảm thiểu ô nhiễm không khí. Trước mắt, Sở nghiên cứu, đề xuất thử nghiệm một số mô hình như kiểm soát bụi công trường theo thời gian thực, tự động kích hoạt biện pháp dập bụi khi vượt ngưỡng, thiết bị phun sương, dập bụi áp lực cao tại công trường, điểm tập kết và khu vực phát sinh bụi lớn.

Sở Y tế có trách nhiệm xây dựng khuyến cáo theo mức ô nhiễm và nhóm nguy cơ, hướng dẫn các biện pháp bảo vệ sức khỏe cho người dân. Sở Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn giảm, hoãn hoạt động ngoài trời, điều chỉnh hoạt động học tập theo diễn biến, khuyến cáo y tế và chỉ đạo có thẩm quyền, khi chỉ số chất lượng không khí (AQI) từ 301 trở lên khẩn trương xem xét phương án bảo vệ học sinh tại khu vực bị ảnh hưởng.

Kế hoạch được ban hành trong bối cảnh thành phố đang bước vào mùa ô nhiễm không khí. Ô nhiễm không khí ở Hà Nội chủ yếu do bụi mịn PM2.5. Thống kê cho thấy nồng độ PM2.5 trung bình năm giai đoạn 2023-2025 thường xuyên trên 40 μg/m3, năm 2025 đạt 48,5 μg/m3. Số ngày vượt ngưỡng quy chuẩn chiếm khoảng 1/3 số ngày trong năm, tập trung vào mùa khô (từ tháng 9 năm trước đến tháng 4 năm sau, đặc biệt những ngày thời tiết nghịch nhiệt).

Từ đầu năm 2026 đến nay, tỷ lệ số ngày có chỉ số chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình đạt 74,42%. Nồng độ bụi PM2.5 trung bình ngày đạt 37,89 μg/m3, thấp hơn giá trị giới hạn 45 μg/m3 theo quy chuẩn. So với cùng kỳ năm 2025, chất lượng không khí của thành phố đã có chuyển biến.

Tuy nhiên, thành phố cũng nhận định áp lực phát thải từ quá trình đô thị hóa, xây dựng hạ tầng, giao thông vận tải, sản xuất và sinh hoạt vẫn lớn. Cùng với điều kiện khí tượng bất lợi vào các tháng cuối năm, mây mù và hiện tượng nghịch nhiệt làm hạn chế khả năng khuếch tán chất ô nhiễm, gia tăng nguy cơ xảy ra các đợt ô nhiễm không khí kéo dài.

Trước những yếu tố nêu trên, thành phố cho rằng việc tăng cường thực hiện đồng bộ biện pháp kiểm soát tại từng nguồn thải, địa bàn, kết hợp tuyên truyền, giám sát cộng đồng với kiểm tra, xử lý vi phạm, chủ động dự báo, cảnh báo và triển khai biện pháp phòng ngừa, ứng phó trước các đợt ô nhiễm là cấp bách.

Võ Hải