'Nên bỏ Hội phụ huynh'

Khi chức năng kết nối không còn cần thiết bởi công nghệ phát triển, Ban đại diện cha mẹ học sinh giờ thường chỉ lo vận động đóng góp tiền.

Tôi cho rằng đã đến lúc chúng ta cần nghiêm túc đặt lại câu hỏi về sự tồn tại của Ban đại diện cha mẹ học sinh trong các trường học. Tôi không phủ nhận ý nghĩa của việc phụ huynh đồng hành cùng nhà trường. Tôi càng không cho rằng cha mẹ học sinh nên đứng ngoài quá trình giáo dục con em mình. Ngược lại, sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường là rất cần thiết. Nhưng việc duy trì một Ban đại diện cha mẹ học sinh như một tổ chức trung gian là một chuyện hoàn toàn khác.

Trong bối cảnh hiện nay, tôi cho rằng mô hình này đã không còn phù hợp. Thậm chí, ở nhiều nơi, nó đang tạo ra những vấn đề mà chính nó đáng lẽ phải giúp giải quyết. Vì vậy, quan điểm của tôi là nên bỏ Ban đại diện cha mẹ học sinh và thay thế bằng một cơ chế kết nối trực tiếp, minh bạch và không tạo áp lực tài chính đối với phụ huynh.

Muốn bàn chuyện có nên duy trì Ban đại diện cha mẹ học sinh hay không, trước hết phải nhìn lại lý do tổ chức này từng được hình thành. Một trong những lý do quan trọng nhất là nhu cầu kết nối giữa nhà trường và phụ huynh. Trước đây, khi phương tiện liên lạc còn hạn chế, việc nhà trường muốn truyền đạt một thông báo đến tất cả phụ huynh không phải đơn giản. Giáo viên có thể phải thông qua một vài phụ huynh để truyền đạt thông tin. Khi đó, việc có một nhóm đại diện đứng ra làm cầu nối có thể có lý do thực tế.

Nhưng ngày nay, hoàn cảnh đã hoàn toàn khác. Chúng ta đang sống trong thời đại mà một chiếc điện thoại thông minh có thể kết nối hàng trăm người chỉ trong vài giây. Một giáo viên chủ nhiệm có thể lập nhóm Zalo của lớp, thêm toàn bộ phụ huynh vào nhóm và gửi thông báo trực tiếp đến tất cả. Nhà trường có thể lập nhóm Zalo theo lớp, theo khối hoặc toàn trường; có thể sử dụng các ứng dụng quản lý trường học, email, tin nhắn SMS, cổng thông tin điện tử hoặc những nền tảng liên lạc trực tuyến khác.

Chỉ bằng một cú nhấp chuột, một thông báo của nhà trường hoặc giáo viên có thể được gửi đến hàng chục, thậm chí hàng trăm phụ huynh cùng một lúc. Do đó, không cần một ban đại diện đứng giữa để nhận và chuyển thông tin. Thông tin có thể đi thẳng từ nhà trường đến phụ huynh và ngược lại, từ phụ huynh trở lại nhà trường

Vậy thì câu hỏi đặt ra là: nếu công nghệ đã giúp nhà trường và phụ huynh có thể liên lạc trực tiếp, tức thời và với số lượng rất lớn, thì tại sao chúng ta vẫn cần một tổ chức trung gian chỉ để làm nhiệm vụ kết nối? Theo tôi, đây là một câu hỏi hoàn toàn chính đáng.

>> 'Quỹ phụ huynh thành quỹ tri ân thầy cô dịp lễ, Tết'

Công nghệ đã làm thay đổi hoàn toàn cách nhà trường giao tiếp với phụ huynh. Tôi cho rằng đây không phải là một thay đổi nhỏ về phương thức liên lạc mà là một thay đổi về bản chất. Một nhóm Zalo của lớp có thể có hàng chục phụ huynh tham gia. Một nền tảng quản lý học sinh có thể gửi thông báo đến toàn bộ phụ huynh chỉ bằng một thao tác. Những vấn đề cần lấy ý kiến cũng có thể thực hiện bằng biểu mẫu điện tử, khảo sát trực tuyến hoặc các hình thức tương tác khác. Thậm chí, nhà trường có thể công khai thông báo, lịch học, lịch kiểm tra, kế hoạch hoạt động, các quy định, hướng dẫn và những thông tin cần thiết trên một nền tảng chung để phụ huynh có thể xem bất cứ lúc nào.

Vì vậy, theo tôi, lý do "cần một Ban đại diện để làm cầu nối thông tin" không còn đủ sức thuyết phục trong điều kiện hiện nay. Nếu một chức năng có thể được thực hiện trực tiếp, nhanh hơn, chính xác hơn và ít tầng trung gian hơn thì tại sao chúng ta lại phải duy trì một tổ chức chỉ để thực hiện chức năng đó?

Không ít người có thể cho rằng: "Không có Ban đại diện thì ai sẽ tập hợp ý kiến của phụ huynh?". Theo tôi, câu trả lời cũng rất đơn giản: hãy hỏi trực tiếp phụ huynh. Nếu nhà trường cần biết phụ huynh đồng ý hay không đồng ý với một vấn đề, có thể gửi một biểu mẫu khảo sát trực tuyến. Nếu cần lấy ý kiến về một hoạt động của lớp, giáo viên có thể tạo một cuộc khảo sát trong nhóm liên lạc. Nếu cần tổ chức một cuộc họp, nhà trường có thể thông báo trực tiếp cho tất cả phụ huynh. Nếu có vấn đề cần trao đổi, phụ huynh có thể gửi ý kiến trực tiếp cho giáo viên hoặc ban giám hiệu. Ngày nay, việc này không còn khó khăn. Thậm chí, cách làm này còn dân chủ và minh bạch hơn.

Khi chức năng kết nối không còn cần thiết, Ban đại diện lại thường gắn với việc vận động đóng góp tiền. Đây chính là điểm khiến tôi càng cho rằng mô hình này cần được xem xét lại. Nếu Ban đại diện chỉ đơn thuần là một đầu mối trao đổi thông tin thì khi công nghệ đã giải quyết được vấn đề đó, vai trò của Ban đại diện đã giảm đi rất nhiều. Trên thực tế, ở không ít nơi, Ban đại diện cha mẹ học sinh lại thường xuyên xuất hiện trong các hoạt động liên quan đến vận động, thu và quản lý các khoản đóng góp của phụ huynh. Từ một tổ chức làm nhiệm vụ kết nối, nó có nguy cơ trở thành một tổ chức chuyên đứng ra "lo việc" cho lớp và cho trường. Tôi cho rằng đây mới là vấn đề đáng suy nghĩ.

Một khi Ban đại diện đứng ra vận động tiền, việc gọi đó là "tự nguyện" đôi khi không còn đơn giản. Một phụ huynh có thể không muốn đóng nhưng vẫn đóng vì ngại con mình khác các bạn. Một gia đình có hoàn cảnh khó khăn có thể không đủ khả năng nhưng lại ngại từ chối. Một người không đồng ý với cách sử dụng tiền nhưng vẫn chấp nhận vì không muốn trở thành người "không hòa đồng với tập thể". Và như vậy, một tổ chức được sinh ra với mục đích đại diện cho phụ huynh lại có thể vô tình trở thành nguồn tạo ra áp lực đối với chính phụ huynh.

Theo tôi, cần phải phân định rõ trách nhiệm. Nhà trường có ban giám hiệu, giáo viên, nhân viên và cơ quan quản lý giáo dục. Những hoạt động thuộc trách nhiệm của nhà trường thì nhà trường phải có phương án thực hiện. Nếu một hoạt động thật sự cần thiết đối với học sinh thì phải xác định rõ nguồn lực và trách nhiệm. Không thể cứ thiếu một thứ là nghĩ đến việc vận động phụ huynh. Không thể vì phụ huynh có khả năng đóng góp mà mặc nhiên coi đó là một nguồn kinh phí thường xuyên. Và càng không nên để giáo viên rơi vào tình trạng vừa dạy học, vừa phải vận động phụ huynh đóng tiền, rồi lại phải giải thích những khoản thu chi với phụ huynh.

Tôi cũng đặt một câu hỏi khác: Ban đại diện cha mẹ học sinh thực sự có quyền hạn đến đâu? Nếu chỉ có nhiệm vụ tập hợp ý kiến thì rất rõ. Nhưng nếu Ban đại diện tham gia tổ chức hoạt động, vận động tiền, quản lý tiền, quyết định việc chi tiền hoặc tạo ra những yêu cầu đối với các phụ huynh khác thì ranh giới giữa "đại diện" và "quản lý" bắt đầu trở nên không rõ ràng. Khi xảy ra vấn đề, trách nhiệm thuộc về ai? Nhà trường? Giáo viên? Ban đại diện? Hay chính những phụ huynh đã tham gia đóng góp?

Từ những lý do trên, tôi nghiêng về quan điểm nên giải tán Ban đại diện cha mẹ học sinh theo mô hình hiện nay. Tôi nhấn mạnh rằng tôi không muốn phủ nhận sự tham gia của phụ huynh vào hoạt động giáo dục của nhà trường. Phụ huynh vẫn có thể đồng hành với giáo viên và nhà trường. Nhưng tất cả những điều đó có thể thực hiện trực tiếp, thay vì phải thông qua một Ban đại diện.

Tôi không muốn phụ huynh chỉ được nhớ đến khi nhà trường hoặc lớp học cần vận động một khoản tiền. Tôi không muốn giáo viên phải đứng giữa nhà trường và phụ huynh để giải quyết những chuyện thu chi. Tôi cũng không muốn một vài phụ huynh phải đứng ra vận động những khoản tiền mà chính họ cũng không muốn vận động. Tôi muốn một mối quan hệ rõ ràng hơn: nhà trường làm đúng trách nhiệm của nhà trường; giáo viên tập trung vào việc dạy và giáo dục học sinh; phụ huynh có quyền được biết, được góp ý và được giám sát.

Tôi cho rằng, Ban đại diện cha mẹ học sinh là một mô hình từng có lý do để tồn tại, nhưng không phải một mô hình phù hợp trong hoàn cảnh hiện tại. Tôi cho rằng đã đến lúc nên giải tán Ban đại diện cha mẹ học sinh và thay thế bằng một cơ chế đối thoại, tham vấn và giám sát trực tiếp giữa nhà trường với phụ huynh.

Anh Tuấn

• Đường đi của quỹ phụ huynh 40 triệu đồng một năm lớp con tôi
• Quỹ phụ huynh biến tôi thành 'nhà tài trợ' của nhà trường
• 'Quỹ phụ huynh 5 triệu một năm chủ yếu chi cho giáo viên, ban giám hiệu'
• 'Áp lực mỗi năm đóng quỹ phụ huynh 13 triệu đồng'
• Tôi khủng hoảng vì đóng quỹ phụ huynh 5 triệu đồng đầu năm học
• 'Ban phụ huynh lạm thu vì cha mẹ học sinh thỏa hiệp'