Chiều 22/3, đại diện Toà Tổng Giám mục Sài Gòn cho biết, Đức Hồng y qua đời tại Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Sài Gòn vào lúc 17h22 sau thời gian chống chọi bệnh tật. Hôm 9/2, ông nhập viện cấp cứu ở Bệnh viện Chợ Rẫy do xuất huyết dạ dày, bệnh tim mạch, hoại tử chân.
Văn phòng toà Giám mục thông báo đến các giáo xứ đổ chuông sầu kéo dài 10 phút từ 20h hôm nay. Chương trình tang lễ của Đức Hồng y sẽ được thông báo vào sáng mai.
Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn. Ảnh: Tổng Giáo phận TP HCM
Đức Hồng y Phạm Minh Mẫn sinh năm 1934 tại Cà Mau trong gia đình Công giáo. Ông sớm có chí hướng tu trì từ khi 5 tuổi. Hồng y từng kể cơ duyên đi tu từ lần đầu gặp linh mục Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp trong bữa cơm tại quê nhà. Đây là linh mục sẽ được Toà thánh Vatican tuyên Chân phước vào tháng 7/2026. Khi đó linh mục Diệp đã nói với cha mẹ của ông vô giáo xứ ở gần nhà và chủng viện để tu học lúc nhỏ.
Khoảng 7 tuổi, ông đã được linh mục Diệp gọi giúp lễ tại nhà thờ Tắc Sậy (Bạc Liêu). Từ 10 tuổi, ông theo học ở nhiều chủng viện ở miền Tây cho đến khi nhận chức linh mục vào năm 1965.
Năm 1968, ông du học ở Mỹ và tốt nghiệp văn bằng Phó tiến sĩ về giáo dục sau ba năm. Khi về nước, ông làm giáo sư Tiểu chủng viện Cái Răng. Năm 1988, ông làm Giám đốc Đại chủng viện Thành Quý (Cần Thơ). Ông thông thạo tiếng Anh và Pháp.
Ông được bổ nhiệm giám mục vào năm 1993. Năm 1998, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II bổ nhiệm ông làm Tổng Giám mục Tổng Giáo phận TP HCM sau thời gian dài tòa giám mục này trống tòa.
Tổng Giáo phận TP HCM thuộc Giáo tỉnh Sài Gòn, nằm trong ba giáo tỉnh của Việt Nam cùng với Huế và Hà Nội. Tổng giáo phận này có hơn 722.000 giáo dân đông thứ nhì tại Việt Nam, chỉ sau Giáo phận Xuân Lộc (Đồng Nai). Giáo phận có 204 giáo xứ được chia thành 14 giáo hạt.
Khi đảm nhận vai trò Tổng Giám mục Tổng Giáo phận TP HCM, ông có nhiều cải cách quan trọng, như nhấn mạnh đến giúp đỡ người nghèo, tinh thần phục vụ và đào tạo hàng giáo sĩ. Tổng Giáo phận TP HCM phát triển mạnh dưới thời Hồng y Phạm Minh Mẫn, tăng trưởng cả về số giáo dân, linh mục, tu sĩ.
Ngày 21/10/2003, ông được vinh thăng Hồng y, trở thành vị Hồng y thứ 5 của Giáo hội Việt Nam. Đến nay có 6 giáo sĩ Công giáo người Việt Nam được nhận tước Hồng y.
Hồng y là tước vị cao cấp nhất trong Giáo hội Công giáo Rôma, chỉ đứng sau Giáo hoàng, được Giáo hoàng bổ nhiệm để cố vấn và hỗ trợ cai quản Giáo hội trên toàn cầu. Trong khoảng thời gian giữ tước vị này, Hồng y Phạm Minh Mẫn từng hai lần dự Mật nghị Hồng y để bầu Giáo hoàng vào năm 2005 và 2013.
Ngoài vị trí Tổng giám mục Tổng Giáo phận TP HCM, ông còn đảm trách chức vụ Phó chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam; thành viên Bộ Phụng Tự và Kỷ luật Bí tích và Bộ Truyền giáo Tòa Thánh Vatican.
Năm 2014, ông nghỉ hưu và tĩnh dưỡng tại Nhà truyền thống của Tổng Giáo phận TP HCM. Kế nhiệm ông là Đức Tổng giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc. Hiện người đứng đầu Tổng Giáo phận TP HCM là Đức Tổng giám mục Giuse Nguyễn Năng.
Đến năm 2022, Việt Nam có hơn 7,2 triệu giáo dân, đứng thứ 5 ở châu Á. Cả nước có ba giáo tỉnh (Hà Nội, Huế và Sài Gòn), 27 giáo phận. Đứng đầu mỗi tổng giáo phận hay giáo phận là tổng giám mục hay giám mục. Hội đồng Giám mục là tổ chức duy nhất của các vị giám mục, đưa ra đường hướng chung cho cả Giáo hội tại Việt Nam. Chủ tịch của Hội đồng Giám mục là Đức Tổng giám mục Giuse Nguyễn Năng.
Đình Văn