Chợ đào phai Sa Pa ven quốc lộ

Quốc lộ 4D qua thị xã Sa Pa hướng đi tỉnh Lai Châu những ngày giáp Tết chật kín người dân đưa cành đào, mận bày bán dọc đường.

Thị xã Sa Pa hiện có khoảng 100 ha đào được trồng tập trung ở các xã Ngũ Chỉ Sơn, Tả Van, Tả Phìn. Đây là giống đào địa phương, trồng bằng hạt, từ năm thứ ba trở lên bắt đầu cho thu hoạch quả và tỉa cành để bán.

Anh Giàng A Giáo cuối năm thường đi vào các bản làng mua đào cành lâu năm của người bản địa rồi bán lại cho tiểu thương. Mỗi cành lãi 100.000-150.000 đồng, song có lúc 2-3 ngày mới bán được.

Những cành đào lớn được để trên thành cầu, trên xe, tạo thành chợ bán đào tự phát ven quốc lộ. Có người đào cả cây mang bán, nếu không có người mua thì lại đem về trồng lại.

Lý Văn Sa ở xã Trung Chải, thị xã Sa Pa, chở cành đào to với phần thân phủ đầy rêu mốc tới chợ. Đây là chuyến thứ hai trong ngày. Trước đó, Sa bán được cành đào cho khách dưới xuôi với giá 500.000 đồng.

Ở khu chợ đào, không có cảnh chèo kéo khách. Chợ thường mở vào mùng 10 tháng chạp và kết thúc vào ngày cận Tết, chủ yếu bán giống đào hồng phai.

Người bán chủ yếu là đàn ông dân tộc thiểu số như Dao, Mông và Tày.

Cành đào dài 2-4 m nên mỗi người chỉ mang được 1-2 cành tới khu vực bán. Giá bán 200.000-500.000 đồng với cành đào 2-3 tuổi, khoảng 700.000-1.000.000 đồng với cành trên 5 tuổi, có rêu mốc, dáng đẹp.

Trước đây, vào dịp cuối năm, người dân thường lên núi chặt đào rừng tự nhiên mang đi bán, song hiện chủ yếu đào là tự trồng quanh nhà, nương rẫy.

Lý Láo Lở và Lý Quẩy Hang, người Tả Phìn chuyên đi bó đào thuê cho các tiểu thương, chở lan cho các chủ vườn lấy tiền công 300.000-400.000 đồng mỗi ngày. Song công việc không đều, cuối năm kiếm vài triệu "cho vợ sắm Tết".

Trong khi đàn ông bán đào thì phụ nữ chủ yếu dùng dây bó gọn những cành đào để dễ vận chuyển.

Những cành đào chờ chuyển đi xa được ngâm dưới một con suối nhỏ để tươi lâu. Khách mua đào cành chủ yếu ở Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh. Giá khi về xuôi có thể bị đẩy lên gần 4-5 lần so với mua từ Sa Pa.