Các nước đề xuất tăng ngân sách phát triển xe điện

Nhiều nước châu Á như Philippines, Thái Lan, Ấn Độ công bố đề xuất tăng ngân sách đầu tư hạ tầng sạc, nhằm thúc đẩy chuyển đổi phương tiện giao thông điện cho năm 2027.

Bộ Ngân sách và Quản lý Philippines vừa công bố đề xuất bố trí 228,92 triệu peso (khoảng 4 triệu USD) cho Chương trình Phát triển ngành xe điện năm 2027, cao hơn hơn 7 lần mức 32,46 triệu peso được phân bổ năm nay. Khoản ngân sách mới dự kiến phục vụ mở rộng hạ tầng sạc tại một số cơ quan nhà nước và xây dựng cơ sở kiểm định hệ thống sạc xe điện.

Theo cơ quan này, mức đề xuất tăng 605,17% so với năm 2026, nhằm hỗ trợ dự án triển khai hạ tầng sạc tại các cơ quan chính phủ và nâng cao năng lực kiểm tra thiết bị. Đây là một phần trong kế hoạch chi tiêu quốc gia năm 2027, chưa phải ngân sách đã được phê duyệt.

Việc tăng đầu tư diễn ra trong bối cảnh nhu cầu xe điện tại Philippines mở rộng. Theo Reuters ngày 8/10, số phương tiện điện đăng ký tại nước này vượt 67.000 chiếc trong tám tháng đầu năm, tăng 130% so với cùng kỳ năm ngoái. Xe điện chiếm gần 25% doanh số ôtô chở khách trong giai đoạn này, trong bối cảnh giá xăng tăng khiến người tiêu dùng quan tâm hơn đến phương tiện sử dụng điện.

Philippines cũng triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển ngành. Ngày 29/7, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. ký Sắc lệnh hành pháp 121, thiết lập Chương trình Chiến lược ưu đãi xe điện (EVIS), cung cấp ưu đãi tài khóa có thời hạn cho hoạt động sản xuất xe điện chạy pin, xe hybrid, xe thương mại và linh kiện trong nước. Chính phủ hướng đến thu hút đầu tư, tạo việc làm và tăng năng lực sản xuất nội địa.

Tại Ấn Độ, chính phủ dành 20 tỷ rupee (209 triệu USD) trong chương trình PM E-Drive để phát triển mạng lưới trạm sạc công cộng. Theo Bộ Công nghiệp nặng Ấn Độ, đến ngày 21/7, nước này có 52.718 trạm sạc công cộng, trong đó 16.561 trạm có bộ sạc nhanh dành cho ôtô.

Theo chương trình PM E-Drive, ngoài hạ tầng sạc, Ấn Độ còn dành ngân sách hỗ trợ nhiều nhóm phương tiện điện, gồm xe hai bánh, ba bánh, xe buýt và xe tải. Chương trình có tổng quy mô 10.900 crore rupee, triển khai từ năm 2024 đến tháng 3/2028, kết hợp khuyến khích tiêu dùng với phát triển chuỗi cung ứng và năng lực sản xuất trong nước.

Bức tranh cũng diễn ra tương tự ở Thái Lan. Chính phủ nước này đang xem xét kế hoạch trị giá 24 tỷ baht (khoảng 714 triệu USD) nhằm thay thế tối đa 80.000 phương tiện cũ bằng xe điện. Theo Reuters ngày 23/7, đề xuất ban đầu hướng đến các phương tiện vận tải thương mại như taxi, xe tuk-tuk, xe máy, xe buýt và xe tải. Các phương án hỗ trợ có thể gồm trợ cấp, khoản vay lãi suất thấp và ưu đãi thuế, đồng thời ưu tiên xe sản xuất trong nước và sử dụng linh kiện nội địa.

Là một trong những thị trường có tốc độ phát triển nhanh, Việt Nam đặt mục tiêu có 50% phương tiện đô thị và toàn bộ xe buýt, taxi sẽ chạy điện vào 2030. Đến 2050, toàn bộ phương tiện giao thông sẽ được chuyển đổi sang chạy bằng điện hoặc năng lượng xanh. Để thiết lập mạng lưới trạm sạc cho các phương tiện này, Việt Nam sẽ cần chi 2,2 tỷ USD vào 2030, con số này tăng lên gần 14 tỷ USD vào 2040 và 32,6 tỷ USD đến 2050, theo ước tính của World Bank.

Thực tế, so với nhiều nước, hệ thống trạm sạc của Việt Nam đang ở top đầu với hơn 150.000 cổng sạc của V-Green phủ khắp 34 tỉnh, thành phố. Đây cũng là cơ sở để ngày càng nhiều người dùng Việt tự tin chuyển đổi xanh trong thời gian qua.

Tuy nhiên, các chính sách tại Philippines, Ấn Độ và Thái Lan cho thấy trọng tâm phát triển xe điện đang mở rộng từ hỗ trợ người mua sang xây dựng hệ sinh thái gồm hạ tầng sạc, sản xuất và dịch vụ vận hành. Đây cũng là bài toán đặt ra với Việt Nam khi thị trường tăng trưởng và nhu cầu đầu tư cho mạng lưới sạc ngày càng lớn.

Thái Anh